Khu trung tâm thành phố Sóc Trăng cũ, nay là các phường Phú Lợi và Sóc Trăng, đủ nhỏ để bạn khám phá trong một buổi bằng đi bộ kết hợp xe máy hoặc taxi chặng ngắn. Bốn điểm nên ghé là hồ Nước Ngọt với công viên quanh hồ, bảo tàng văn hoá Khmer, chùa Đất Sét với những pho tượng nặn bằng đất, và bờ sông Maspero cạnh khu chợ.
Bài này không lặp lại phần giới thiệu kiến trúc các chùa Khmer, vốn có ở danh mục văn hoá Khmer của trang, mà tập trung vào việc đi lại: điểm nào trước, giờ nào hợp, ngồi nghỉ ở đâu, và cảm nhận đời sống một thị xã miền Tây nay thành phường của thành phố Cần Thơ.
Hồ Nước Ngọt: lá phổi của khu trung tâm
Hồ Nước Ngọt, người địa phương còn gọi là hồ Bể, là hồ nước rộng nằm giữa khu trung tâm, xung quanh có công viên, lối đi bộ, hàng cây và ghế ngồi. Theo các câu chuyện địa phương, hồ từng là nguồn trữ nước ngọt cho cư dân thị xã thời trước, nên mới có tên như vậy. Ngày nay hồ là nơi người dân tập thể dục, trẻ con chơi, người già ngồi hóng mát.
Thời điểm đẹp nhất là sáng sớm và chiều muộn. Sáng sớm, mặt hồ còn hơi sương, người dân chạy bộ, đi bộ, tập dưỡng sinh quanh hồ; quán cà phê gần hồ bắt đầu mở. Chiều muộn, gió mát, gia đình đưa con ra chơi, người bán hàng rong bày quanh khu công viên.
Với khách, hồ Nước Ngọt là điểm khởi đầu hoặc kết thúc tốt cho một buổi tham quan: ngồi uống cà phê ngắm hồ trước khi đi các chùa, hoặc tản bộ sau bữa tối. Đây cũng là nơi dễ thấy nhịp sống thường ngày của người Sóc Trăng nhất, trước khi bạn đi vào những không gian văn hoá đậm hơn. Ngồi ở một quán ven hồ khoảng nửa giờ, bạn sẽ thấy người đi chợ sớm, học sinh đạp xe đến trường, những bà cụ ngồi chuyện trò, các nhóm thanh niên Khmer, Hoa, Kinh chạy bộ cùng nhau. Đó là bức tranh thu nhỏ của một thị xã ba dân tộc nay đã thành phường của thành phố lớn.
Bảo tàng văn hoá Khmer: nên ghé trước khi đi các chùa
Bảo tàng văn hoá Khmer nằm gần chùa Kh'leang ở khu trung tâm. Bên trong trưng bày các hiện vật về đời sống người Khmer Sóc Trăng: nông cụ, đồ dùng gia đình, nhạc cụ ngũ âm, trang phục, mặt nạ Rô băm, mô hình nhà ở, ghe ngo. Không gian không quá lớn, xem trong khoảng một giờ là thong thả.
Lý do nên ghé bảo tàng trước là nó cho bạn bộ từ vựng để hiểu những gì sẽ thấy sau đó. Thấy chiếc ghe ngo trong bảo tàng rồi, ra sông Maspero bạn hình dung được cuộc đua. Thấy bộ nhạc cụ ngũ âm rồi, nghe tiếng nhạc trong chùa bạn biết nó đến từ đâu. Thấy mặt nạ Rô băm rồi, nhìn tượng trang trí trên mái chùa bạn nhận ra các nhân vật.
Giờ mở cửa, ngày nghỉ của bảo tàng có thể thay đổi, nên kiểm tra trước. Khi xem, không chạm vào hiện vật, hỏi trước nếu muốn chụp ảnh bên trong. Nếu có người thuyết minh, nghe một vòng sẽ giúp bạn hiểu nhiều hơn tự đọc chú thích.
Chùa Đất Sét: tác phẩm của một gia đình người Hoa
Chùa Đất Sét, tên chữ là Bửu Sơn tự, khác các chùa Khmer trong khu trung tâm: đây là ngôi chùa của một gia đình người Hoa, nổi tiếng vì gần như toàn bộ tượng, tháp, bàn thờ, đồ trang trí bên trong được nặn bằng đất sét. Theo giới thiệu phổ biến, phần lớn công trình là thành quả nhiều chục năm của một người trong gia đình, tự tay nặn từng chi tiết.
Bên trong chùa có nhiều tượng nhỏ, tháp nhiều tầng, linh thú, tất cả bằng đất, chi tiết rất tỉ mỉ. Chùa còn được biết đến vì những cây đèn cầy cỡ lớn được thắp liên tục qua nhiều năm. Không gian bên trong khá tối và chật, nhiều hiện vật dễ vỡ, nên khách cần đi chậm, không chạm tay, không mang ba lô lớn va quệt.
Ghé chùa Đất Sét giúp bạn thấy một mặt khác của Sóc Trăng: vùng đất ba dân tộc, nơi người Hoa cũng có những công trình riêng mang dấu ấn của cộng đồng mình. Đặt cạnh các chùa Khmer, sự khác biệt về không gian, màu sắc, cách bài trí rất rõ. Chùa là nơi thờ tự đang hoạt động chứ không phải bảo tàng, nên bạn giữ yên lặng, không đùa giỡn trước bàn thờ, và nếu muốn đóng góp thì bỏ vào hòm công đức.
Bờ sông Maspero và khu chợ trung tâm
Sông Maspero chảy qua khu trung tâm, là đường thuỷ quan trọng thời trước và là nơi đua ghe ngo mùa Ok Om Bok. Ngày thường, bờ sông yên tĩnh hơn, có những đoạn kè và đường dạo, nhìn ra ghe xuồng neo đậu, hàng quán ven sông.
Khu chợ trung tâm nằm gần sông, là nơi bạn thấy rõ nhất sự pha trộn của ba dân tộc: người bán người Kinh, người Hoa, người Khmer, sản vật từ vườn, ruộng, biển tụ về. Buổi sáng chợ đông nhất, bán rau củ, cá tôm, mắm, bánh trái. Các tiệm bánh pía, lạp xưởng, đồ khô quanh chợ tiện cho việc mua quà.
Đi chợ buổi sáng, bạn nên mặc gọn, giữ đồ cá nhân, hỏi giá trước khi mua. Nếu muốn chụp ảnh người bán, hỏi một câu là phép lịch sự; nhiều người bán vui vẻ đồng ý nếu bạn mua ủng hộ một món nhỏ. Khu chợ cũng là chỗ tốt để thử những món ăn sáng bình dân của người địa phương, ngồi ghế nhựa thấp bên lề, nghe người bán gọi nhau bằng đủ thứ tiếng.
Thứ tự gợi ý cho một buổi sáng
Lịch dưới đây dành cho một buổi sáng từ khoảng sáu giờ đến trưa; buổi chiều bạn có thể tiếp tục với các chùa Khmer khác hoặc đi ra ngoài trung tâm.
- Dạo quanh hồ Nước Ngọt lúc sáng sớm, ăn sáng và uống cà phê gần hồ.
- Đi chợ trung tâm khi chợ đang đông nhất, ghé bờ sông Maspero gần đó.
- Đến bảo tàng văn hoá Khmer khi mở cửa, xem khoảng một giờ.
- Ghé chùa Kh'leang ngay gần bảo tàng, đi chậm quanh khuôn viên.
- Đến chùa Đất Sét trước giờ trưa, xem trong khoảng ba mươi đến bốn mươi lăm phút.
- Ăn trưa ở khu trung tâm và nghỉ tránh nắng.
Khoảng cách giữa các điểm không xa nhưng trời nắng thì đi bộ cả quãng sẽ mệt. Bạn có thể đi bộ ở từng cụm nhỏ và dùng xe máy, taxi giữa các cụm. Buổi chiều nên dành cho chùa Dơi lúc chạng vạng.
Mẹo nhỏ khi đi khu trung tâm
Tên phường đã đổi. Từ tháng 7/2025, các phường số cũ của thành phố Sóc Trăng được gộp thành phường Phú Lợi, phường Sóc Trăng và một phần phường Mỹ Xuyên. Khi tìm đường, tìm theo tên điểm đến sẽ nhanh hơn theo địa chỉ.
Gửi xe. Các chùa, bảo tàng thường có chỗ để xe trong khuôn viên hoặc ngay trước cổng. Khu chợ đông thì gửi xe ở bãi giữ xe, tránh dựng xe chắn lối người bán.
Giờ trưa. Từ khoảng mười một giờ đến một giờ chiều, nắng gắt và nhiều nơi nghỉ trưa. Dùng khoảng này để ăn, uống nước mía, ngồi quán có quạt, đừng cố đi tiếp.
Khi trời mưa. Mưa rào thường đến buổi chiều mùa mưa và tạnh sau vài chục phút. Bảo tàng và chùa Đất Sét là chỗ trú mưa hợp lý; mặt đường quanh chợ có thể đọng nước.
Nghỉ chân. Ghế đá quanh hồ Nước Ngọt và sân các chùa có bóng cây là chỗ nghỉ dễ chịu. Quán nước ven hồ, ven sông mở nhiều.
Trang phục chung cho cả buổi. Vì buổi đi có cả chùa lẫn chợ, chọn áo che vai và quần dài nhẹ, mang theo nón và nước uống.
Buổi chiều và buổi tối ở khu trung tâm
Sau giờ nghỉ trưa, khu trung tâm có thể tiếp tục với các chùa Khmer khác như chùa Som Rong, rồi đến chùa Dơi lúc chạng vạng để xem đàn dơi bay ra. Từ chùa Dơi trở về hồ Nước Ngọt không xa, vừa kịp lúc đèn quanh hồ bật lên.
Buổi tối là lúc khu trung tâm có không khí riêng. Quanh hồ và các tuyến đường gần chợ, quán ăn mở đông: bún nước lèo, lẩu mắm, các món nướng, chè. Người dân ra hóng mát, trẻ con chơi ở khu công viên. Nhịp sống không ồn ào như các đô thị lớn, nhưng đủ vui để bạn đi dạo một vòng sau bữa tối.
Nếu đúng dịp lễ như Ok Om Bok hay Tết Nguyên đán, khu trung tâm được trang trí đèn, có sân khấu văn nghệ, hội chợ, đường sá đông hơn nhiều. Ngày thường, khoảng chín, mười giờ tối phố đã thưa người, quán xá dọn dần. Nếu bạn ở lại đêm, khu quanh hồ là nơi dễ chịu để tản bộ trước khi về chỗ ở.
Đi cùng trẻ em và người lớn tuổi
Khu trung tâm là phần dễ đi nhất của vùng Sóc Trăng cũ cho nhóm có trẻ nhỏ hay người lớn tuổi, vì các điểm gần nhau, đường bằng phẳng, có chỗ nghỉ. Trẻ em thường thích nhất là đàn dơi ở chùa Dơi, những pho tượng đất nhỏ xíu ở chùa Đất Sét, chiếc ghe ngo dài trong bảo tàng và khu công viên quanh hồ.
Trước khi vào chùa, nên dặn trẻ không chạy nhảy, không leo lên bệ tượng, không chạm vào đồ thờ, không la hét làm động đàn dơi. Ở chùa Đất Sét, giữ trẻ sát bên vì không gian chật, hiện vật dễ vỡ. Với người lớn tuổi, chọn chùa có bậc thềm thấp, chia buổi đi ngắn, xen kẽ những lần nghỉ ở quán nước.
Sắp xếp hợp lý nhất cho nhóm gia đình là đi ba điểm buổi sáng, nghỉ trưa dài, rồi chỉ một hai điểm buổi chiều. Cả nhà sẽ đỡ mệt, còn sức để đi dạo hồ buổi tối, thay vì cố nhồi hết các điểm trong một ngày rồi về chỗ ở trong tình trạng mệt rũ.
Câu hỏi thường gặp
Hồ Nước Ngọt ở Sóc Trăng có gì?
Hồ Nước Ngọt là hồ lớn giữa khu trung tâm Sóc Trăng cũ, quanh hồ có công viên, lối đi bộ, ghế ngồi và hàng cây. Người dân ra tập thể dục, hóng mát vào sáng sớm và chiều muộn. Khách thường ghé để dạo bộ, uống cà phê.
Bảo tàng văn hoá Khmer Sóc Trăng ở đâu?
Bảo tàng nằm ở khu trung tâm thành phố Sóc Trăng cũ, gần chùa Kh'leang, nên tiện ghé cùng lúc. Giờ mở cửa và ngày nghỉ có thể thay đổi, bạn nên kiểm tra trước khi đến.
Chùa Đất Sét có phải chùa Khmer không?
Không. Chùa Đất Sét, tên chữ Bửu Sơn tự, là chùa của một gia đình người Hoa, nổi tiếng với tượng và đồ trang trí nặn bằng đất sét. Kiến trúc và cách bài trí khác hẳn chùa Khmer.
Đi bộ hết khu trung tâm Sóc Trăng được không?
Các điểm nằm khá gần nhau nên có thể đi bộ từng cụm. Tuy vậy trời nắng gắt, đi bộ cả buổi sẽ mệt; nên kết hợp xe máy hoặc taxi chặng ngắn và nghỉ ở các quán ven hồ, ven sông.
Mua quà Sóc Trăng ở khu trung tâm ở đâu?
Khu chợ trung tâm và các tuyến đường quanh chợ có nhiều cửa hàng bánh pía, lạp xưởng, kẹo, đồ khô. Bạn nên chọn sản phẩm có nhãn mác, hạn dùng rõ ràng và bảo quản đúng cách khi mang đi xa.
Sông Maspero có đi thuyền dạo được không?
Ngày thường, sông Maspero chủ yếu là đường thuỷ của người dân, dịch vụ thuyền dạo cho khách không phổ biến. Bạn có thể dạo bờ sông, ngồi quán ven sông. Mùa Ok Om Bok là lúc sông sôi động nhất với đua ghe ngo.