Đến Vĩnh Châu, bạn nên xem ba thứ: những cánh đồng hành tím trải dài trên giồng cát, các sóc Khmer với chùa làng mái vàng, và vùng ven biển với đê, rừng phòng hộ, bãi bồi cùng những cụm điện gió. Chợ Vĩnh Châu với sản vật biển và hành tím là điểm dừng chân giữa hành trình. Đây là vùng của đời sống nông nghiệp, ngư nghiệp ven biển, không phải khu nghỉ dưỡng.
Thị xã Vĩnh Châu cũ nay là các phường Vĩnh Châu, Khánh Hòa, Vĩnh Phước và các xã Lai Hòa, Vĩnh Hải của thành phố Cần Thơ. Bài này gợi ý cách đi một ngày, mùa nào đẹp, những điều cần biết để chuyến đi trọn vẹn và tôn trọng người dân. Phần về bờ biển bùn, sạt lở và rừng ngập mặn có ở danh mục biển, cù lao và cửa sông.
Ruộng hành tím: cảnh đặc trưng nhất của Vĩnh Châu
Hành tím là sản vật gắn liền với tên Vĩnh Châu. Trên những giồng cát chạy dọc bờ biển, nông dân trồng hành thành từng luống thẳng tắp, tưới nước giếng khoan hoặc nước trữ. Nhìn từ xa, ruộng hành là một tấm thảm xanh mướt; đến mùa thu hoạch, người ta nhổ hành, phơi từng bó trên ruộng, cả cánh đồng chuyển sang màu tím nâu.
Người trồng hành ở đây phần lớn là đồng bào Khmer và người Kinh, người Hoa sống xen kẽ. Cảnh cả gia đình ra ruộng, người nhổ, người bó, người chở là hình ảnh rất đời thường của vùng ven biển. Vụ hành chính thường vào những tháng cuối năm, phục vụ thị trường dịp Tết; ngoài ra còn các vụ phụ tuỳ năm và tuỳ thời tiết.
Khi muốn xem hoặc chụp ảnh ruộng hành, dừng xe ở chỗ rộng, hỏi người đang làm ruộng trước khi bước xuống. Đi trên bờ ruộng, không giẫm lên luống hành, không nhổ thử. Người nông dân thường vui vẻ nếu bạn hỏi han, khen ruộng, và có khi chỉ cho cách nhận biết hành tốt, hành xấu. Nếu gặp đúng lúc người ta phơi hành, những bó hành xếp hàng dài trên mặt ruộng cát dưới nắng là khung hình rất riêng của Vĩnh Châu, khó thấy ở nơi nào khác trong vùng đồng bằng.
Sóc Khmer và chùa làng ven biển
Vĩnh Châu là một trong những vùng có tỷ lệ đồng bào Khmer cao của Sóc Trăng cũ. Dọc đường, bạn sẽ đi qua nhiều sóc, mỗi sóc có một chùa với mái vàng nổi lên giữa hàng cây. Chùa làng ở đây ít khách hơn hẳn các chùa ở trung tâm, không khí yên tĩnh, có khi chỉ gặp vài vị sư, vài người lớn tuổi đang quét sân.
Ghé một chùa làng là cách thấy đời sống cộng đồng Khmer gần hơn: lớp học chữ dưới mái sala, chiếc ghe ngo kê trong nhà ghe chờ mùa đua, trẻ con chơi đùa trong sân. Phép ứng xử như mọi chùa Khmer: ăn mặc kín đáo, bỏ dép trước chính điện, chào người đầu tiên gặp, hỏi trước khi chụp ảnh.
Dịp Tết Chôl Chnăm Thmây tháng 4 và lễ Ok Om Bok, các chùa ở Vĩnh Châu đông vui, có văn nghệ, múa Rom vong. Nếu bạn muốn thấy lễ hội Khmer ở quy mô làng, đây là nơi phù hợp hơn khu trung tâm đông đúc.
Ra biển: đê, rừng phòng hộ, bãi bồi và điện gió
Bờ biển Vĩnh Châu là bờ biển bồi bùn, nhiều đoạn có rừng phòng hộ ven biển với cây mắm, cây bần. Không có bãi cát để tắm, nhưng đi trên đê biển lúc chiều, nhìn ra bãi bồi khi nước ròng, ngắm hoàng hôn là trải nghiệm đáng giá. Người dân ra bãi bắt sò, cào nghêu, đặt lưới khi nước rút, từ xa trông như những chấm nhỏ giữa bãi bùn rộng.
Trong những năm gần đây, ngoài khơi gần bờ Vĩnh Châu đã có các cụm điện gió, những hàng trụ trắng cao vút đứng giữa bãi bồi và mặt nước. Cảnh trụ điện gió quay trong gió biển, nhất là lúc hoàng hôn, thu hút nhiều người đến chụp ảnh. Khu vực công trình có thể hạn chế ra vào, bạn chỉ nên đứng xem từ đê, đường công cộng.
Đi đường đê cần lưu ý: một số đoạn hẹp, có xe chở hàng, gió mạnh. Không xuống bãi bùn khi không có người địa phương dẫn, vì bùn lún và nước lên nhanh. Nên ra biển trước hoàng hôn khoảng một giờ và quay về trước khi trời tối hẳn.
Chợ Vĩnh Châu và sản vật mang về
Chợ trung tâm. Chợ ở khu trung tâm phường Vĩnh Châu là nơi tụ sản vật vùng biển và vùng giồng: hành tím, tỏi, rau màu, tôm, cá, khô, mắm. Buổi sáng chợ đông nhất, là dịp thấy sự pha trộn ba dân tộc trong mua bán.
Hành tím mang về. Hành tím là món quà phổ biến. Chọn củ chắc, vỏ khô, không mềm, không mọc mầm; mua vừa đủ dùng vì hành để lâu trong túi kín dễ hư.
Đồ khô, mắm. Tôm khô, cá khô, các loại mắm có nhiều ở chợ. Chọn nơi bán có nguồn gốc rõ, đóng gói kín, hỏi cách bảo quản nếu mang đi xa.
Hỏi giá trước. Ở chợ quê, giá thường bình dân nhưng vẫn nên hỏi trước khi mua. Mua nhiều có thể hỏi người bán gói giúp cho dễ mang. Nếu đi xe máy, hành và đồ khô nên cột chắc ở baga, che kín khi trời mưa.
Nghề biển, đầm tôm và những vùng làm muối
Ngoài ruộng hành, kinh tế ven biển Vĩnh Châu còn dựa vào nuôi tôm, đánh bắt gần bờ và một số nơi làm muối. Chạy dọc các con đường giữa giồng cát và đê biển, bạn sẽ thấy những ô đầm tôm phẳng lặng, có quạt nước quay, chòi canh nhỏ dựng bên bờ đầm. Ở những vùng gần biển hơn, có nơi còn những ô ruộng muối phơi trắng vào mùa khô nắng gắt.
Những cảnh này rất đẹp để chụp ảnh, nhất là buổi sáng sớm khi mặt đầm phản chiếu trời, hoặc chiều muộn khi nắng nghiêng. Tuy vậy, đầm tôm, ruộng muối đều là nơi sản xuất của người dân, có khi có chó canh và có bờ đất yếu. Không tự ý đi vào bờ đầm, không ném gì xuống nước, không bay flycam sát đầu người đang làm việc.
Muốn hiểu nghề, cách tốt nhất là hỏi chuyện người dân ở chợ, ở quán nước ven đường. Người Vĩnh Châu thường sẵn lòng kể về mùa tôm được, mùa tôm mất, những năm mặn vào sâu hay những đợt triều cường. Những câu chuyện ấy giúp bạn thấy vùng ven biển này đang sống chung với biển như thế nào.
Ba dân tộc ở Vĩnh Châu: nhìn qua chùa, miếu và bữa ăn
Vĩnh Châu là nơi người Khmer, người Hoa, người Kinh sống xen nhau từ lâu, và dấu vết ấy hiện rõ trên đường đi. Bên cạnh các chùa Khmer mái vàng, bạn sẽ gặp miếu, chùa của người Hoa với mái ngói, màu đỏ, hoành phi, và những ngôi đình, nhà thờ họ của người Việt. Ở khu chợ trung tâm, người bán gọi nhau bằng tiếng Việt, tiếng Khmer, có người còn nói tiếng Hoa.
Bữa ăn ở Vĩnh Châu cũng pha trộn. Bún nước lèo, bánh cống, các món hải sản đơn giản, mắm theo kiểu người Khmer, các món xào, hấp mang dấu bếp Hoa, tất cả có thể gặp trong cùng một khu chợ. Ăn trưa ở một quán bình dân gần chợ là cách nhanh nhất để nếm được sự giao thoa ấy.
Nếu bạn quan tâm, chú ý những chi tiết nhỏ: nhà người Hoa thường có bàn thờ ông Địa, thần Tài ở góc nhà, nhà người Khmer có thể có tượng, ảnh liên quan đến chùa, nhà người Việt có bàn thờ gia tiên giữa nhà. Quan sát nhẹ nhàng từ ngoài, không tò mò soi vào nhà người khác, là đủ để thấy một vùng đất ba dân tộc vận hành êm ả như thế nào.
Một ngày ở Vĩnh Châu
Lịch gợi ý cho khách xuất phát từ trung tâm Sóc Trăng cũ bằng xe máy hoặc ô tô, về lại trong ngày.
| Thời gian | Hoạt động | Ghi chú |
|---|---|---|
| Sáng sớm | Rời trung tâm, đi về hướng Vĩnh Châu, dừng ở ruộng hành ven đường | Ánh sáng sớm đẹp cho ảnh ruộng hành |
| Giữa buổi sáng | Ghé một chùa làng Khmer, đi một vòng sóc | Ăn mặc kín đáo, hỏi trước khi chụp |
| Cuối buổi sáng | Đi chợ Vĩnh Châu, mua sản vật | Chợ đông nhất buổi sáng |
| Trưa | Ăn trưa ở trung tâm phường Vĩnh Châu, nghỉ tránh nắng | Mang theo nước cho buổi chiều |
| Chiều | Ra đê biển, xem bãi bồi, rừng phòng hộ, điện gió, chờ hoàng hôn | Không xuống bãi bùn, về trước khi tối |
Nếu muốn đi tiếp sang Bạc Liêu, bạn có thể đi theo hướng ven biển thay vì quay lại trung tâm. Hỏi tình trạng đường trước, vì đường ven biển có đoạn đang sửa hoặc hẹp.
Mùa nào đi Vĩnh Châu đẹp
Mùa khô, từ khoảng tháng 12 đến tháng 4 năm sau, là lúc đi Vĩnh Châu thuận lợi nhất: trời ít mưa, đường khô, ruộng hành xanh. Những tháng cuối năm, nếu trúng vụ hành Tết, cảnh thu hoạch rộn ràng nhất. Gió chướng mùa khô thổi mạnh ở ven biển, tốt cho điện gió nhưng có thể khiến đi đê hơi vất vả.
Tháng 4 có Tết Chôl Chnăm Thmây, các sóc Khmer ở Vĩnh Châu vui nhất năm, nhưng đây cũng là lúc nắng nóng gay gắt. Mùa mưa, từ khoảng tháng 5 đến tháng 11, cảnh xanh hơn, mưa thường vào buổi chiều, đường làng có thể lầy. Quanh rằm tháng 10 âm lịch là mùa Ok Om Bok, chùa làng có lễ.
Không có mùa nào "xấu" để đi Vĩnh Châu, chỉ có mùa hợp với điều bạn muốn xem. Muốn ruộng hành, đi mùa khô; muốn lễ hội Khmer ở làng, đi tháng 4 hoặc tháng 11; muốn cảnh xanh và vắng, đi giữa mùa mưa vào buổi sáng.
Câu hỏi thường gặp
Vĩnh Châu sau sáp nhập thuộc đâu?
Thị xã Vĩnh Châu cũ của tỉnh Sóc Trăng nay gồm các phường Vĩnh Châu, Khánh Hòa, Vĩnh Phước và các xã Lai Hòa, Vĩnh Hải, thuộc thành phố Cần Thơ từ ngày 1/7/2025.
Biển Vĩnh Châu có tắm được không?
Bờ biển Vĩnh Châu là bãi bồi bùn và rừng phòng hộ, không phải bãi cát tắm. Bạn có thể đi đê, ngắm bãi bồi khi nước ròng, xem điện gió và hoàng hôn, nhưng không nên xuống bãi bùn khi không có người địa phương dẫn.
Mùa thu hoạch hành tím Vĩnh Châu là khi nào?
Vụ hành chính thường vào những tháng cuối năm để phục vụ thị trường Tết, ngoài ra còn các vụ phụ tuỳ năm và thời tiết. Thời điểm cụ thể mỗi năm có thể lệch, bạn nên hỏi người địa phương trước khi đi.
Từ trung tâm Sóc Trăng đến Vĩnh Châu bao xa?
Vĩnh Châu nằm ở phía đông nam trung tâm Sóc Trăng cũ, đi đường bộ khoảng một giờ hoặc hơn tuỳ tuyến và phương tiện. Đi xe máy hoặc ô tô riêng thuận tiện hơn xe khách vì có thể dừng ở ruộng hành, chùa làng.
Xem điện gió ở Vĩnh Châu ở đâu?
Các cụm điện gió nằm ngoài bãi bồi gần bờ biển, có thể nhìn thấy từ đê biển và các đường ven biển. Khu vực công trình có thể hạn chế ra vào, bạn nên đứng xem từ đê hoặc đường công cộng.
Mua hành tím Vĩnh Châu làm quà cần lưu ý gì?
Chọn củ chắc, vỏ khô, không mềm, không mọc mầm, mua vừa đủ dùng. Khi mang đi xa, để hành ở nơi thoáng, không bỏ trong túi kín quá lâu vì dễ ẩm và hư.