Miệt vườn Kế Sách: vào vườn trái cây ven sông Hậu của vùng Sóc Trăng cũ

Kế Sách là vùng miệt vườn của Sóc Trăng cũ: đất phù sa ven sông Hậu, kênh rạch dày đặc, vườn cây ăn trái và nhà vườn rợp bóng. Đến đây, bạn vào vườn lúc trái chín, đi xuồng trên những con kênh nhỏ, ăn bữa cơm nhà vườn và nghỉ trưa dưới tán cây. Trải nghiệm này khác hẳn vùng giồng cát ven biển hay khu trung tâm với các chùa Khmer.

Huyện Kế Sách cũ nay gồm các xã Kế Sách, An Lạc Thôn, Đại Hải, Nhơn Mỹ, Phong Nẫm, Thới An Hội của thành phố Cần Thơ. Vì nằm phía bắc, sát Cần Thơ cũ, Kế Sách dễ ghép vào hành trình từ Cần Thơ cũ xuống. Bài này hướng dẫn cách đi, mùa nào đẹp, cách vào vườn cho phải phép, và điều cần biết khi đi cùng gia đình.

Kế Sách khác vùng ven biển Sóc Trăng thế nào

Vùng Sóc Trăng cũ có hai nửa đất đai khá khác nhau. Nửa phía nam, giáp biển, là giồng cát, đất lợ, trồng hành, nuôi tôm. Nửa phía bắc, giáp sông Hậu, là đất phù sa ngọt, kênh rạch nhiều, hợp với lúa và cây ăn trái. Kế Sách thuộc nửa phía bắc, và là nơi thể hiện rõ nhất chất miệt vườn của vùng này.

Cảnh quan Kế Sách vì thế giống những vùng vườn quen thuộc khác ở đồng bằng: những con đường nhỏ chạy theo bờ kênh, hai bên là vườn cây, nhà ở lẫn trong vườn, cầu bắc qua kênh dẫn vào từng nhà. Ghe xuồng vẫn là phương tiện quen của nhiều gia đình, nhất là để chở trái cây ra chợ hay đến điểm thu mua.

Người Kinh chiếm đa số ở Kế Sách, bên cạnh cộng đồng người Khmer và người Hoa. Đi vài cây số, bạn vẫn có thể gặp một ngôi chùa Khmer giữa vườn cây, nhắc rằng đây vẫn là vùng đất ba dân tộc của Sóc Trăng. Với khách đã đi Vĩnh Châu hay Trần Đề, đến Kế Sách sẽ thấy ngay sự khác biệt: không còn giồng cát trắng, ruộng hành, đầm tôm, thay vào đó là màu xanh đậm của vườn và màu nước phù sa của kênh rạch. Đi cả hai nửa, bạn mới thấy hết sự đa dạng của vùng Sóc Trăng cũ.

Vào vườn trái cây: chọn mùa và chọn vườn

Kế Sách trồng nhiều loại trái quen thuộc của miền Tây, tuỳ vườn có thể là chôm chôm, bưởi, sầu riêng, xoài, nhãn, dừa, chuối. Mỗi loại có mùa riêng, và mùa còn thay đổi theo năm vì nhà vườn xử lý cho cây ra trái nghịch vụ. Muốn vào vườn đúng lúc trái chín, cách chắc nhất là hỏi người địa phương hoặc người quen có vườn trước chuyến đi vài tuần.

Phần lớn vườn ở Kế Sách là vườn sản xuất, không phải khu du lịch. Chủ vườn có thể tiếp khách nếu được giới thiệu, có khi cho khách hái, ăn tại vườn và mua mang về. Một số nơi đã làm dịch vụ đón khách tham quan, có lối đi, chỗ ngồi. Trang không giới thiệu cơ sở cụ thể; bạn nên hỏi trước về cách tính tiền vào vườn, hái trái để không bối rối khi đến.

Nếu chỉ đi ngang, những sạp trái cây ven đường, chợ xã là nơi dễ mua trái tươi nhất. Hỏi người bán trái nào là của vườn quanh đây, trái nào chở từ nơi khác về; người bán quê thường nói thật. Dọc đường còn có những điểm thu mua trái cây của thương lái, nơi nhà vườn chở trái đến cân bán; nếu dừng lại hỏi han, bạn sẽ thấy rõ nhịp mua bán của miệt vườn mà ít khi khách du lịch để ý tới.

Đi xuồng trên kênh nhỏ

Vì sao nên thử. Nhìn miệt vườn từ mặt kênh khác hẳn nhìn từ đường bộ. Tán cây phủ kín đầu, rễ cây bần, cây dừa nước sát mặt nước, nhà vườn hiện ra sau những cây cầu nhỏ. Đi xuồng chậm, bạn nghe được tiếng chim, tiếng cá quẫy.

Thuê xuồng thế nào. Dịch vụ chở khách bằng xuồng ở Kế Sách không phổ biến như ở những vùng đã làm du lịch lâu năm. Nếu chủ vườn hay người địa phương có xuồng và sẵn lòng chở, thoả thuận rõ lộ trình, thời gian và chi phí trước.

An toàn. Mặc áo phao nếu có, nhất là với trẻ em. Ngồi yên ở giữa xuồng, không đứng dậy đột ngột, không chồm ra mạn để chụp ảnh. Để điện thoại, máy ảnh trong túi chống nước.

Con nước. Kênh nhỏ phụ thuộc thuỷ triều; nước ròng có đoạn cạn, xuồng không qua được. Người chở xuồng biết giờ nước, nên để họ chọn thời điểm đi. Nước lớn buổi chiều thường là lúc kênh đẹp nhất, mặt nước đầy, xuồng đi êm.

Bữa cơm nhà vườn

Một bữa cơm trong vườn là phần dễ nhớ nhất của chuyến đi miệt vườn. Món ăn thường là những gì vườn và kênh có: cá đồng, tôm sông, rau vườn, canh chua, cá kho, gà thả vườn tuỳ nhà. Ngồi trên bộ ván dưới tán cây hay trên hiên nhà nhìn ra kênh, ăn chậm, uống nước dừa, câu chuyện với chủ nhà là phần thưởng thật sự.

Không phải nhà vườn nào cũng nhận nấu cho khách. Nếu muốn có bữa cơm nhà vườn, nhờ người quen ở địa phương đặt trước với một gia đình, nói rõ số người, thời gian, món kiêng. Thoả thuận chi phí trước một cách thẳng thắn là cách tôn trọng cả hai bên.

Nếu không đặt được, các quán ăn ở chợ xã, dọc tỉnh lộ cũng có những món đồng quê nấu theo kiểu gia đình. Ăn ở đây, bạn vẫn nếm được hương vị của vùng, chỉ thiếu không gian vườn.

Mua trái cây mang về: chọn, đóng gói, giữ tươi

Trái cây miệt vườn là món quà dễ mua nhất ở Kế Sách, nhưng mang đi xa mà không khéo sẽ dập, hư dọc đường. Vài kinh nghiệm thực tế:

• Hỏi người bán trái nào ăn ngay, trái nào để được vài ngày; nhờ họ chọn giúp theo số ngày bạn còn đi đường.
• Trái mềm vỏ như chôm chôm, nhãn nên mua vừa đủ, để trong giỏ thoáng, không dồn nén trong túi ni lông kín.
• Trái vỏ dày như bưởi, dừa chịu va đập tốt hơn, có thể mua nhiều hơn nếu xe còn chỗ.
• Sầu riêng có mùi mạnh, nhiều xe khách, khách sạn không cho mang lên; hỏi trước nếu bạn định mua.
• Đặt trái cây ở chỗ râm trong xe, tránh để cốp ô tô nóng hoặc phơi nắng trên baga xe máy cả buổi.
• Không mua trái có dấu hiệu dập, chảy nước, có mùi lạ; trái nhìn đẹp quá đều màu thì hỏi thêm về nguồn gốc.

Nếu đi xe khách, đóng thùng giấy có lỗ thoáng, ghi tên, số ghế, và hỏi nhà xe về quy định hàng hoá trước khi mua nhiều. Mua ở vườn hay sạp ven đường đều nên hỏi giá trước, cân trước mặt, tránh hiểu lầm sau.

Một buổi ở Kế Sách, ghép từ Cần Thơ cũ hoặc trung tâm Sóc Trăng

Lịch gợi ý nửa ngày đến một ngày. Kế Sách nằm phía bắc, gần Cần Thơ cũ hơn trung tâm Sóc Trăng cũ.

Với gia đình có trẻ nhỏ, nửa ngày ở Kế Sách là vừa sức. Buổi chiều có thể tiếp tục xuống trung tâm Sóc Trăng xem chùa Dơi lúc chạng vạng, hoặc quay về Cần Thơ cũ.

Đi miệt vườn với trẻ nhỏ và người lớn tuổi

Muỗi và côn trùng. Vườn cây, kênh rạch có nhiều muỗi, nhất là sáng sớm và chiều tối. Mặc áo dài tay, mang kem chống côn trùng phù hợp cho trẻ.

Bờ kênh và cầu nhỏ. Nhiều cầu trong vườn hẹp, không có tay vịn, bờ kênh trơn sau mưa. Người lớn nắm tay trẻ khi qua cầu, không để trẻ chơi sát mép nước.

Trái cây và tiêu hoá. Ăn trái cây tại vườn vừa phải, nhất là với trẻ nhỏ và người có bệnh tiêu hoá; rửa trái trước khi ăn nếu có nước sạch.

Nắng và nghỉ ngơi. Vườn mát hơn đường lớn nhưng vẫn oi. Xen kẽ thời gian nghỉ, cho người lớn tuổi ngồi võng, ghế dưới bóng cây, uống đủ nước.

Nhà vệ sinh. Vườn sản xuất thường không có nhà vệ sinh cho khách. Ghé chợ xã, cây xăng trước khi vào vườn, hoặc hỏi chủ nhà một cách tế nhị; với trẻ nhỏ nên chuẩn bị sẵn khăn ướt, túi đựng rác.

Kế Sách trong một hành trình dài hơn

Vì nằm sát phía Cần Thơ cũ, Kế Sách hợp làm chặng chuyển tiếp: buổi sáng rời Cần Thơ cũ, ghé Kế Sách vào vườn, ăn trưa, buổi chiều xuống trung tâm Sóc Trăng cũ xem các chùa Khmer. Cách đi này giúp bạn thấy được sự chuyển cảnh từ vùng vườn ngọt sang vùng đô thị ba dân tộc chỉ trong một ngày.

Ngược lại, nếu bạn từ Sóc Trăng đi lên Cần Thơ cũ, có thể dành buổi sáng cuối cho Kế Sách trước khi ra quốc lộ. Hãy hỏi đường trước, vì nhiều vườn nằm trong đường làng nhỏ, cách xa trục đường lớn.

Kế Sách cũng có những đoạn ven sông Hậu khá đẹp, nhất là lúc chiều, nhìn sang bờ bên kia sông rộng. Đây là chỗ dừng chân tốt để ngắm sông, uống nước, trước khi quay về. Trên sông, ghe chở hàng, sà lan nối nhau chạy, cho thấy sông Hậu vẫn là con đường vận tải lớn của cả vùng. Ngồi một lúc ở bờ sông lúc hoàng hôn, nhìn mặt nước đỏ dần, bạn sẽ hiểu vì sao người miệt vườn gắn bó với dòng sông này đến vậy.

Câu hỏi thường gặp

Kế Sách sau sáp nhập thuộc đâu?

Huyện Kế Sách cũ của tỉnh Sóc Trăng nay gồm các xã Kế Sách, An Lạc Thôn, Đại Hải, Nhơn Mỹ, Phong Nẫm, Thới An Hội, thuộc thành phố Cần Thơ từ ngày 1/7/2025.

Kế Sách có những loại trái cây gì?

Tuỳ vườn, Kế Sách có các loại trái quen thuộc của miền Tây như chôm chôm, bưởi, sầu riêng, xoài, nhãn, dừa, chuối. Mùa trái thay đổi theo năm và theo cách nhà vườn xử lý ra trái, nên hỏi người địa phương trước khi đi.

Vào vườn trái cây ở Kế Sách có mất phí không?

Tuỳ vườn. Vườn đã làm dịch vụ đón khách thường có cách tính riêng, vườn sản xuất có thể tiếp khách nếu được giới thiệu. Bạn nên hỏi rõ trước khi vào để không bối rối, và không tự ý hái trái.

Từ Cần Thơ đi Kế Sách có xa không?

Kế Sách nằm phía bắc vùng Sóc Trăng cũ, giáp phía Cần Thơ cũ, nên gần Cần Thơ cũ hơn trung tâm Sóc Trăng cũ. Đi xe máy hoặc ô tô, bạn có thể đến trong buổi sáng và về trong ngày.

Đi miệt vườn Kế Sách có hợp với trẻ nhỏ không?

Hợp, nếu bạn chú ý muỗi, bờ kênh, cầu nhỏ không tay vịn và nắng. Nửa ngày là vừa sức với trẻ nhỏ. Cho trẻ mặc áo dài tay, mang áo phao nếu đi xuồng và luôn có người lớn đi kèm.

Có nên đi Kế Sách vào mùa mưa không?

Có thể đi, mùa mưa vườn xanh, kênh đầy nước, đi xuồng dễ hơn. Mưa thường vào buổi chiều, nên đi buổi sáng. Đường làng và bờ kênh có thể trơn, cần mang dép bám tốt và áo mưa.