Đến vùng Sóc Trăng cũ, những món nên thử trước hết là bún nước lèo và bún gỏi dà cho bữa sáng, bánh cống và bánh ống cho buổi chiều, bánh pía và lạp xưởng như món quà; thêm một bữa cơm miền Tây với canh chua, cá kho, và nếu ra vùng biển Vĩnh Châu, Trần Đề thì ăn tôm cá tươi. Mùa lễ Ok Om Bok có cốm dẹp; mùa trái chín thì ăn trái cây vườn ở vùng cù lao.
Điều làm ẩm thực nơi đây khác các tỉnh lân cận là sự đan xen của ba bếp: Khmer với mắm và rau đồng, Hoa với lạp xưởng, bánh pía, nước dùng trong, Kinh với bữa cơm sông nước. Bài viết sắp các món theo bữa trong ngày và theo từng vùng để bạn lên kế hoạch một hai ngày ăn uống, kèm vài lưu ý khi ăn ở chợ và quán vỉa hè.
Các bài riêng về từng món trong cùng mục này đi sâu hơn về nguồn gốc và cách làm; ở đây là cái nhìn toàn cảnh để chọn.
Một ngày ăn uống gợi ý theo bữa
Bảng dưới không phải lịch trình cố định mà là khung để bạn chọn. Mỗi bữa có một món "đặc trưng vùng" và một món dễ ăn cho người chưa quen:
| Bữa | Món đặc trưng nên thử | Món dễ ăn cho người lạ | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Sáng sớm | Bún nước lèo | Bún gỏi dà, hủ tiếu | Đi sớm, nhiều quán bán đến gần trưa |
| Giữa sáng | Cà phê, trà, bánh pía | Bánh bao, xôi | Bánh pía hợp với trà nóng |
| Trưa | Cơm với canh chua, cá kho, mắm kho | Cơm tấm, cơm gà | Bữa cơm gia đình miền Tây |
| Xế chiều | Bánh cống, bánh ống | Chè, nước mía, trái cây | Gánh bánh bán khoảng chiều |
| Tối | Lẩu mắm, cá đồng nướng, hải sản | Lẩu cá, món nướng | Ven biển có tôm cá tươi |
Nếu chỉ có một ngày, ưu tiên ba món khó tìm ở nơi khác: bún nước lèo kiểu có mắm bò hóc, bánh cống, và bánh pía mua ngay tại lò khi còn mới.
Nhận ra ba bếp Khmer, Hoa, Kinh trên cùng một mâm
Bếp Khmer: mắm, rau đồng, nếp, dừa. Món Khmer thường có mắm bò hóc làm nền vị, ăn với rất nhiều rau sống, rau đồng, có vị chua của me, trái cây non; bánh làm từ gạo, nếp, dừa, đường thốt nốt. Bún nước lèo, mắm kho, cốm dẹp, bánh ống, bánh tét chuối là các ví dụ dễ gặp.
Bếp Hoa: nước dùng trong, đồ khô, bánh nướng. Người Hoa, nhất là người Triều Châu, để lại các món như lạp xưởng, bánh pía, hủ tiếu, mì, các món xá xíu, heo quay, cách ăn với tương đen. Nước dùng thường ninh xương trong, vị thanh, đậm ở nước chấm.
Bếp Kinh: bữa cơm sông nước. Canh chua, cá kho, rau luộc chấm kho quẹt, lẩu mắm, cá nướng trui là những món của người Kinh miền Tây, giống các tỉnh lân cận nhưng có thêm ảnh hưởng mắm và rau của bếp Khmer.
Chỗ giao nhau. Nhiều món là kết quả của ba bếp trộn lẫn: bún nước lèo có heo quay của người Hoa, bánh cống chưa rõ của ai, bữa cơm người Kinh có mắm kho kiểu Khmer. Đây chính là điểm thú vị nhất khi ăn ở vùng này: mỗi món là một lớp lịch sử chung sống.
Bữa sáng: hai món bún của hai bếp
Bữa sáng ở các phường trung tâm cũ như Sóc Trăng, Phú Lợi là dịp tốt nhất để thấy sự khác biệt giữa bếp Khmer và bếp Hoa ngay trong một khu chợ. Bún nước lèo có nước dùng nêm mắm bò hóc, thơm ngải bún, cá lóc và heo quay; bún gỏi dà có nước trong ninh xương, tôm thịt luộc, đậu phộng và chén tương đen. Nhiều người đi hai ngày, mỗi sáng ăn một món để so sánh.
Cà phê sáng ở đây cũng là một phần của bữa sáng: cà phê phin, cà phê sữa đá, trà đá miễn phí trên bàn, nhiều quán bày thêm bánh bao, bánh pía cắt miếng. Người lớn tuổi ngồi quán từ sớm, nói chuyện ruộng đồng, giá lúa, chuyện con cháu đi làm xa; ngồi một lúc, bạn sẽ nghe đủ ba thứ tiếng Việt, Khmer, Hoa lẫn vào nhau.
Ngoài hai món bún, sáng sớm còn có hủ tiếu, mì kiểu người Hoa, xôi, bánh bao, bánh mì. Người địa phương thường ăn sáng sớm, nên các quán bún ngon có khi hết hàng trước giờ trưa. Nếu bạn ở các xã xa trung tâm, chợ xã cũng có bún nước lèo, thường mộc hơn và mắm đậm hơn bản ở phố. Mẹo nhỏ: chọn quán đông người địa phương ngồi ăn, nước dùng nóng sôi liên tục, rau được ngâm rửa trong thau nước sạch.
Bữa trưa: cơm nhà kiểu miền sông nước
Bữa trưa ở đây gần với bữa cơm của nhiều gia đình miền Tây: canh chua cá với bạc hà, cà chua, giá, me hoặc trái bần tuỳ mùa; cá kho tộ; rau luộc chấm kho quẹt hoặc mắm kho; trứng chiên; dưa mắm. Điểm riêng của vùng Sóc Trăng cũ là mắm bò hóc kho với thịt ba rọi ăn với rổ rau sống lớn, món ít gặp ở các tỉnh không có đông người Khmer.
Quán cơm bình dân ở chợ, gần bến xe thường có sẵn nhiều món để chọn, bạn chỉ vào món muốn ăn. Với người chưa quen mắm, cứ bắt đầu bằng canh chua và cá kho, rồi thử một miếng mắm kho với nhiều rau. Mùa nước nổi ở vùng trong đồng, cá đồng và rau đồng nhiều hơn; mùa khô, quán dùng cá nuôi và rau vườn. Bữa trưa cũng là lúc nghỉ tránh nắng, nhất là vào mùa khô khi trời nóng gắt.
Một bữa cơm quê đúng kiểu thường được bày chung giữa mâm, mỗi người một chén cơm, gắp từ đĩa chung. Nếu được mời ăn trong nhà người địa phương, hãy chờ chủ nhà mời rồi mới gắp, khen món ăn một câu là đủ làm chủ nhà vui. Rổ rau sống đặt giữa mâm là phần chung, cứ lấy thoải mái.
Buổi chiều: ăn vặt ở gánh hàng
Bánh cống. Bánh chiên trong khuôn hình ống, nhân đậu xanh, thịt, tôm trên mặt, cuốn cải xanh chấm nước mắm chua ngọt. Ăn ngay khi vừa vớt khỏi chảo.
Bánh ống. Bánh bột gạo lá dứa hấp trong ống nhỏ, ăn với dừa nạo, muối mè đường. Món quà chiều nhẹ của bếp Khmer.
Chè và nước giải khát. Chè đậu, chè chuối, nước mía, nước sâm là những thứ bạn dễ gặp ở các ngã tư, cổng trường. Nước mía ép từ mía vùng cù lao và ven sông là thức uống quen thuộc.
Bánh dân gian theo mùa. Mùa lễ có bánh tét, bánh gừng của người Khmer; quanh lễ Ok Om Bok có cốm dẹp trộn dừa.
Trái cây đúng mùa. Chôm chôm, măng cụt, bưởi, sầu riêng, xoài theo mùa của các vườn ven sông Hậu. Mua ở chợ hoặc sạp ven đường, nhờ người bán chọn trái ăn ngay.
Ăn đúng giờ. Gánh bánh chiều thường dọn ra sau giờ trưa và dọn về khi trời tối. Đi quá muộn, bánh cống còn lại đã nguội, bánh ống đã hết; đi đúng giờ xế, bạn có bánh nóng và chỗ ngồi.
Theo vùng: ăn gì khi đi ra khỏi trung tâm
Vùng Sóc Trăng cũ trải từ đồng lúa trong đất liền ra tới cù lao và bờ biển. Mỗi vùng có thế mạnh riêng về nguyên liệu:
- Ven biển Vĩnh Châu, Trần Đề cũ (nay các phường Vĩnh Châu, Khánh Hòa, Vĩnh Phước và các xã như Vĩnh Hải, Lai Hòa, Trần Đề, Lịch Hội Thượng…): tôm, cá biển, các loại khô; hành tím tươi vào mùa thu hoạch.
- Cù Lao Dung (nay các xã Cù Lao Dung, An Thạnh): trái cây vườn, mía, cá tôm sông nước lợ.
- Kế Sách cũ (nay các xã Kế Sách, An Lạc Thôn, Phong Nẫm, Nhơn Mỹ, Thới An Hội, Đại Hải): vườn trái cây ven sông Hậu, cá sông.
- Vùng lúa Mỹ Xuyên, Mỹ Tú, Thạnh Trị, Ngã Năm cũ: cá đồng, rau đồng, các món Khmer quê như mắm kho, canh chua rau đồng; mùa lễ có cốm dẹp.
- Vùng Châu Thành cũ (nay xã Phú Tâm và các xã lân cận): khu Vũng Thơm với các lò bánh pía của người Hoa.
Khi đi ra các xã, hỏi người dân "ở đây có món gì của xóm mình" thường cho bạn những bữa ăn đáng nhớ hơn mọi danh sách. Tên xã mới sau ngày 1/7/2025 có thể khác tên huyện cũ người dân quen gọi; cứ nói cả hai tên khi hỏi đường.
Buổi tối: lẩu mắm, cá nướng và hải sản
Buổi tối là lúc các quán lẩu, quán nướng đông khách. Lẩu mắm của miền Tây với nồi nước mắm cá, cà tím, rau đồng như bông súng, điên điển, rau muống, kèm cá, tôm, thịt ba rọi là món ăn chung cho nhóm bạn. Cá lóc nướng trui, cá đồng nướng ăn với rau sống, bánh tráng, nước mắm me cũng phổ biến. Ở vùng ven biển, tôm, cá, mực tươi được hấp, nướng hay nấu lẩu ngay sau khi lên bờ.
Khi ăn hải sản ở quán, nên hỏi rõ cách tính trước khi chọn món, xem tận mắt con hải sản còn tươi, và chọn quán đông khách địa phương. Người dị ứng hải sản cần báo quán vì nhiều món lẩu, nước chấm có tôm, cá. Uống rượu bia thì đừng tự lái xe về, nhất là trên những tuyến đường quê ven kênh không đủ đèn.
Lưu ý khi ăn ở chợ và quán vỉa hè
Ăn ở chợ và vỉa hè là cách nhanh nhất để thấy ẩm thực địa phương, nhưng vài thói quen nhỏ giúp chuyến đi không bị gián đoạn vì đau bụng:
- Chọn quán nấu liên tục, đông khách, đồ ăn bán hết trong buổi, ít để qua đêm.
- Để ý nước đá và rau sống. Nếu bụng yếu, ăn rau trụng thay rau sống, uống nước đóng chai.
- Món có dừa nạo, mắm, hải sản ăn ở nơi làm trong ngày, tránh món để lâu ngoài nắng.
- Hỏi trước khi gọi nếu bạn ăn chay, dị ứng đậu phộng, hải sản, vì nhiều món có các thành phần này ẩn trong nước dùng, nước chấm.
- Mang theo khăn ướt, nước rửa tay khi đi chợ quê, nơi không phải quán nào cũng có chỗ rửa tay.
- Tôn trọng thói quen của quán: nếm trước khi nêm, không chê to tiếng, trả tiền đúng chỗ người bán chỉ.
Câu hỏi thường gặp
Nếu chỉ ăn được một món ở Sóc Trăng thì nên chọn món nào?
Đa số người địa phương sẽ gợi ý bún nước lèo, vì đây là món mang dấu ấn rõ nhất của vùng, có mắm bò hóc và ngải bún mà nơi khác ít làm đúng. Nếu bạn ngại mùi mắm, bánh cống là lựa chọn dễ ăn hơn mà vẫn đặc trưng.
Ăn chay ở vùng Sóc Trăng cũ có khó không?
Không quá khó. Các khu trung tâm có quán chay, nhất là vào ngày rằm, mùng một âm lịch. Bánh ống, cốm dẹp, bánh pía chay, chè, trái cây là những món chay dễ tìm. Món nước như bún, hủ tiếu thường nấu xương hoặc mắm, nên cần hỏi kỹ.
Đi Sóc Trăng mùa nào ăn ngon nhất?
Mỗi mùa một kiểu. Mùa nước có cá đồng, rau đồng, bông điên điển; cuối mùa mưa có cốm dẹp quanh lễ Ok Om Bok; mùa khô quanh Tết có hành tím mới, lạp xưởng, bánh pía làm nhiều; mùa hè có nhiều trái cây vườn. Hầu như tháng nào cũng có món đáng thử.
Có cần đặt bàn trước khi đi ăn không?
Với quán bún, gánh bánh, quán cơm bình dân thì không cần, cứ đến sớm. Với nhóm đông đi ăn lẩu, hải sản vào tối cuối tuần hay dịp lễ hội, gọi trước để quán chuẩn bị là hợp lý. Mùa lễ Ok Om Bok, khách đông, các quán trung tâm có thể chờ lâu.
Mang trẻ nhỏ đi ăn ở Sóc Trăng cần chú ý gì?
Chọn món nước dùng thanh như bún gỏi dà, hủ tiếu, cơm nhà; bớt ớt; cẩn thận xương cá trong bún nước lèo và món cá đồng. Bánh cống, bánh ống trẻ thường thích nhưng nên chia nhỏ. Mang nước uống sạch và tránh đá lạnh nếu trẻ dễ đau bụng.
Sóc Trăng nay thuộc Cần Thơ, vậy ẩm thực có khác Cần Thơ không?
Về hành chính, từ 1/7/2025 vùng này thuộc thành phố Cần Thơ, nhưng ẩm thực không đổi theo ranh giới. Vùng Sóc Trăng cũ có đông người Khmer và người Hoa hơn, nên nổi bật các món như bún nước lèo, bánh cống, bánh pía, cốm dẹp, mắm bò hóc, khác với bức tranh ẩm thực của Cần Thơ cũ.