Phần lớn bờ biển vùng Sóc Trăng cũ, kéo dài từ cửa Trần Đề xuống Vĩnh Châu, là bờ bùn và bãi bồi, nước đục màu phù sa, không có bãi cát trắng nước trong như biển miền Trung. Ở một số điểm có thể lội nước, ngâm chân, nhưng không phải nơi tắm biển theo nghĩa quen thuộc. Người địa phương ra biển chủ yếu để hóng gió, ngắm hoàng hôn, ăn hải sản, hoặc làm nghề trên bãi.
Điều này không có nghĩa biển ở đây kém hấp dẫn, chỉ là một kiểu biển khác: biển của phù sa, rừng ngập mặn, bãi bùn mênh mông khi nước ròng và những đàn chim kiếm ăn. Biết trước sẽ thấy gì, bạn sẽ không thất vọng và đi đúng mùa, đúng giờ để thấy cảnh đẹp nhất.
Vì sao biển Sóc Trăng cũ đục và nhiều bùn
Câu trả lời nằm ở sông Hậu. Mỗi năm, dòng sông mang ra biển một khối lượng phù sa rất lớn. Khi ra đến biển, phần lớn lượng bùn mịn này không trôi đi xa mà bị dòng ven bờ và sóng đẩy dạt về phía tây nam, dọc bờ Trần Đề, Vĩnh Châu rồi xuống Bạc Liêu, Cà Mau cũ. Bùn lắng xuống tạo thành bãi bồi thoai thoải, rộng hàng trăm mét khi nước ròng ở nhiều đoạn.
Nước biển ở đây vì thế luôn mang màu nâu hoặc xám đục, đặc biệt trong mùa mưa khi sông chở nhiều phù sa. Đây là đặc điểm chung của cả dải bờ biển phía đông nam đồng bằng sông Cửu Long, không riêng gì Sóc Trăng. Bãi bùn giàu chất dinh dưỡng nên nuôi sống rất nhiều loài: nghêu, sò, cua còng, cá kèo, cá thòi lòi, và là nơi kiếm ăn của chim nước.
Ngược lại, biển miền Trung trong xanh vì sông ngắn, ít phù sa, đáy biển nhiều cát. So sánh hai vùng không phải để chê khen, mà để chọn đúng điều mình muốn: ai muốn bơi lội nên tính đến những vùng biển khác; ai muốn hiểu đời sống ven biển đồng bằng thì bãi bùn Sóc Trăng là nơi đáng xem.
Những nơi người địa phương hay ra biển
Ở Vĩnh Châu, người dân thường ra khu vực Hồ Bể thuộc xã Vĩnh Hải để hóng gió, ngồi quán ven biển, ăn hải sản vào chiều cuối tuần. Đây là điểm quen của người trong vùng hơn là một khu du lịch biển lớn. Mặt biển rộng, gió mạnh, buổi chiều có thể thấy mặt trời lặn trên bãi bùn ướt phản chiếu ánh sáng.
Ở Trần Đề, khu vực quanh cửa biển và cảng cá đông vui vào giờ tàu về. Nhiều người ghé để mua hải sản, nhìn tàu thuyền ra vào hơn là để xuống nước. Một số đoạn đê biển có đường bê tông chạy dọc, người dân chạy xe máy ra hóng gió vào buổi chiều.
Ở đuôi Cù Lao Dung, bãi bồi và rừng ngập mặn hoang sơ hơn, ít người lui tới, cần đi theo người địa phương. Các điểm cụ thể, cách đi và nên ăn ở đâu thuộc mục điểm đến và ẩm thực của trang; bài này chỉ tả đặc điểm bờ biển để bạn biết trước sẽ gặp gì.
Phần lớn các điểm ra biển ở đây đều nằm cuối những con đường nhỏ rẽ ra từ quốc lộ Nam Sông Hậu hoặc từ đường đê. Đường vào thường hẹp, có đoạn đất đỏ, mùa mưa trơn. Đi xe máy là tiện nhất; ô tô nên hỏi trước chỗ quay đầu và chỗ đậu, vì có đoạn đê chỉ vừa một làn xe.
Cũng nên biết rằng nhiều đoạn bờ biển ở đây là khu vực có đồn biên phòng, đê điều, rừng phòng hộ. Có nơi cần tuân theo hướng dẫn của lực lượng quản lý khi ra sát mép biển, nhất là vào ban đêm hay khi có cảnh báo thời tiết. Mang theo giấy tờ tùy thân là thói quen tốt khi đi vùng ven biển.
Biển Sóc Trăng cũ hợp với việc gì, không hợp với việc gì
Bảng dưới giúp bạn chọn đúng kỳ vọng trước khi ra biển ở vùng này:
| Hoạt động | Mức độ phù hợp | Ghi chú |
|---|---|---|
| Bơi, tắm biển | Hạn chế | Nước đục, đáy bùn lún, có chỗ dòng chảy mạnh; không có đội cứu hộ thường trực ở hầu hết các đoạn |
| Hóng gió, ngắm hoàng hôn | Hợp | Bờ biển hướng ra biển Đông, chiều gió mát, bãi rộng phản chiếu ánh sáng |
| Ăn hải sản ven biển | Hợp | Quán ven biển và chợ cá ở cửa biển, món tươi theo mùa |
| Xem chim, xem rừng ngập mặn | Hợp | Nên đi lúc nước ròng, mang ống nhòm, đi cùng người địa phương |
| Lội bãi bắt ốc, cua | Cẩn thận | Bùn sâu, nước lên nhanh; chỉ đi khi có người quen nghề dẫn |
| Cắm trại trên bãi | Không nên | Triều lên có thể ngập bãi, đêm nhiều muỗi, gió mạnh |
Mỗi đoạn bờ có đặc điểm khác, và điều kiện thay đổi theo mùa. Mùa gió chướng sóng to hơn, mùa mưa nước đục hơn. Nghe lời người địa phương luôn là cách an toàn nhất.
An toàn trên bãi bùn: điều người lạ hay xem nhẹ
Bãi bùn trông bằng phẳng, vô hại, nhưng có những nguy hiểm mà người từ nơi khác đến hay xem nhẹ:
- Bùn lún. Có chỗ bùn mềm, chân lún sâu tới gối, rút chân khó. Đi một mình mà bị kẹt khi nước đang lên là tình huống nguy hiểm thật sự.
- Nước lên nhanh. Trên bãi thoai thoải, khi triều lên, mép nước tiến vào rất nhanh, có thể cắt đường về nếu bạn đã đi ra xa. Hỏi giờ nước trước, quay vào sớm.
- Lạch ngầm. Giữa bãi có những lạch nước nhỏ, lúc ròng chỉ là rãnh nông, lúc lên thành dòng chảy sâu và xiết.
- Vật sắc nhọn. Vỏ hàu, vỏ sò, cọc tre cũ của đăng đáy có thể gây thương tích; nên mang giày lội bùn, không đi chân trần.
- Nắng và gió. Bãi trống, không bóng cây, nắng trưa phản xạ lên mặt bùn ướt rất gắt; gió biển làm người mau mất nước mà không nhận ra.
Trẻ em nên được giữ sát người lớn, không cho chạy ra xa trên bãi. Nếu thấy biển cảnh báo hoặc người dân nhắc không ra, nên tuân theo.
Đọc giờ nước trước khi ra biển
Biển ở đây thay đổi rất nhiều giữa lúc nước lớn và lúc nước ròng. Lúc nước lớn, mép nước sát chân đê, sóng vỗ vào kè, cảnh giống biển hơn. Lúc nước ròng, nước rút ra xa, để lộ bãi bùn rộng, chim xuống kiếm ăn, người đi bắt ốc, cào nghêu. Hai lúc ấy cho hai cảnh khác hẳn nhau, và nhiều người thích cả hai.
Vùng biển này có chế độ bán nhật triều không đều: trong một ngày thường có hai lần nước lớn và hai lần nước ròng, độ cao không bằng nhau. Giờ nước lùi dần mỗi ngày, và thay đổi theo chu kỳ trăng: quanh rằm và mùng một thường là con nước rong, biên độ lớn; quanh thượng huyền, hạ huyền là con nước kém. Lịch thủy triều cho các trạm ven biển được cơ quan khí tượng thủy văn công bố; người địa phương thì nhớ theo kinh nghiệm.
Nếu chỉ có một buổi chiều, hãy hỏi người dân hôm đó nước lớn hay nước ròng lúc nào, rồi chọn giờ hợp với điều mình muốn xem. Muốn ngắm hoàng hôn trên mặt bùn phản chiếu, đi lúc nước ròng; muốn nghe sóng vỗ, đi lúc nước lớn.
Biển ở đây đang thay đổi
Dải bờ biển bùn này không cố định. Có đoạn vẫn bồi ra, rừng ngập mặn mọc theo; có đoạn lại bị sóng khoét, đê phải lùi vào, nhà cửa phải dời. Sạt lở bờ biển ở Vĩnh Châu và Trần Đề là chuyện được nói đến nhiều năm, với các công trình kè, hàng rào giảm sóng và trồng rừng phòng hộ. Câu chuyện ấy có bài riêng trong mục này.
Vì vậy, cảnh biển bạn thấy hôm nay có thể khác vài năm trước, và một quán ven biển từng quen có thể đã dời đi. Khi đọc thông tin cũ trên mạng về "bãi biển" ở Sóc Trăng, nên kiểm lại với người địa phương hoặc thông tin gần nhất.
Và nếu ai đó hỏi "biển Sóc Trăng có đẹp không", câu trả lời trung thực là: đẹp theo cách của biển phù sa, mênh mông và hoang dã, không theo cách của biển cát trắng. Hiểu điều đó, chuyến đi sẽ đúng với kỳ vọng hơn.
Bãi bồi nuôi sống ai
Bãi bùn ven biển Vĩnh Châu, Trần Đề nhìn trống trải nhưng là một nguồn sống lớn. Nhiều đoạn bãi được giao cho hợp tác xã, tổ hợp tác hoặc hộ dân để nuôi nghêu, sò; người nuôi canh bãi cả ngày lẫn đêm, rào lưới, chòi canh dựng trên cọc. Các bãi tự nhiên còn lại là nơi người nghèo trong vùng ra bắt ốc, cua, còng, cá kèo để bán hoặc ăn trong nhà.
Chim nước cũng sống nhờ bãi bồi: cò, diệc, các loài chim lội nhỏ tụ về kiếm mồi mỗi khi nước rút. Người ưa chụp ảnh thiên nhiên hay ra đê vào lúc sáng sớm, khi ánh sáng còn dịu và chim đông. Đây là kiểu cảnh không cần bãi cát hay nước trong mà vẫn đẹp, nếu biết chờ đúng lúc.
Vì bãi là nơi kiếm sống của người khác, khách ghé thăm nên giữ ý: không bước vào khu bãi có rào, không nhặt nghêu sò trên bãi nuôi, không xả rác trên bãi. Một câu hỏi xin phép với người canh bãi thường được đáp lại bằng sự cởi mở.
Ra biển ở vùng này nên mang gì
Biển bùn đòi hỏi chuẩn bị hơi khác biển cát. Danh sách ngắn dưới đây dựa trên những gì người địa phương thường dặn khách:
- Giày lội bùn hoặc dép quai hậu chắc, loại không tuột khi lún. Dép kẹp gần như vô dụng trên bãi bùn.
- Áo khoác mỏng, nón có dây, vì gió biển mạnh, nhất là mùa gió chướng; nón không dây sẽ bay ngay.
- Nước uống, khăn ướt, vì ven biển ít chỗ rửa tay chân sạch, và bùn bám rất dai.
- Thuốc chống muỗi nếu ở lại tới chiều tối gần rừng ngập mặn.
- Túi chống nước cho điện thoại, vì nếu té trên bãi bùn, đồ trong túi quần gần như chắc chắn bị ướt bẩn.
- Một bộ đồ thay, nếu có ý định xuống bãi; ngồi xe về với quần áo dính bùn biển khá khó chịu.
Nếu chỉ định ngồi quán ven biển ngắm hoàng hôn, những thứ trên không cần thiết; chỉ cần áo khoác và chút kiên nhẫn chờ nắng dịu. Còn nếu có ý định lội bãi, hãy chuẩn bị như đi làm đồng hơn là đi tắm biển.
Câu hỏi thường gặp
Biển Sóc Trăng có cát trắng không?
Gần như không. Bờ biển vùng Sóc Trăng cũ chủ yếu là bùn và bãi bồi do phù sa sông Hậu, nước đục. Một số đoạn có pha cát, nhưng không phải bãi cát trắng nước trong. Nếu cần bãi tắm cát, bạn nên tính những vùng biển khác ngoài đồng bằng.
Trẻ nhỏ đi biển Vĩnh Châu có an toàn không?
Đi hóng gió trên đê, ngồi quán ven biển thì phù hợp với trẻ nhỏ. Không nên cho trẻ xuống bãi bùn hay xuống nước một mình vì bùn lún, nước lên nhanh và có lạch ngầm. Người lớn cần giữ trẻ sát bên khi ở gần mép nước.
Mùa nào biển Sóc Trăng đẹp nhất?
Mỗi mùa một vẻ. Mùa khô trời trong, hoàng hôn rõ nhưng gió chướng mạnh, sóng lớn. Mùa mưa trời nhiều mây, nước đục hơn nhưng không khí mát. Quan trọng hơn mùa là giờ nước trong ngày; nên hỏi giờ nước lớn, nước ròng trước khi ra.
Có nên đi bắt nghêu, ốc trên bãi biển không?
Bãi nghêu, bãi sò ở nhiều nơi do hợp tác xã hoặc hộ dân quản lý, không phải bãi tự do. Muốn trải nghiệm, nên hỏi người địa phương và đi cùng họ. Tự ý vào bãi vừa có thể vi phạm quy định quản lý, vừa nguy hiểm vì bùn lún và nước lên.
Có thể đi từ biển Trần Đề sang biển Vĩnh Châu theo đường ven biển không?
Có tuyến đường chạy gần bờ nối các vùng ven biển, trong đó quốc lộ Nam Sông Hậu là trục lớn. Một số đoạn đê biển có đường nhỏ cho xe máy. Tình trạng từng đoạn có thể thay đổi do sạt lở hay sửa chữa, nên hỏi đường trước khi đi.
Nước biển đục có bẩn không?
Màu đục chủ yếu do phù sa, tức hạt bùn mịn từ sông, không đồng nghĩa với ô nhiễm. Tuy vậy, gần khu dân cư, cảng cá hay vùng nuôi trồng, chất lượng nước có thể bị ảnh hưởng. Nếu định ngâm nước, nên chọn chỗ xa cống thải, hỏi người địa phương.