Sống ở vùng Sóc Trăng cũ, nay thuộc thành phố Cần Thơ, có hai nhịp khác nhau: nhịp đô thị nhỏ ở các phường như Phú Lợi, Sóc Trăng, Mỹ Xuyên, Vĩnh Châu, Ngã Năm, và nhịp nông thôn sông nước ở các xã ven sông Hậu, cù lao, ven biển, vùng lúa. Chi phí sinh hoạt nhìn chung dễ chịu so với các đô thị lớn, nhưng khoản nào nặng khoản nào nhẹ phụ thuộc nhiều vào chỗ bạn chọn ở và nghề bạn làm.
Bài này không đưa con số giá thuê hay giá chợ, vì những con số đó thay đổi theo thời gian và theo từng khu. Thay vào đó, bài chỉ ra các yếu tố cấu thành chi phí, những điều nên kiểm khi thuê nhà, đặc điểm chợ búa, chuyện nước sinh hoạt mùa khô ở vùng ven biển, và cách tự lập bảng chi phí trước khi chuyển về.
Đô thị nhỏ hay xã ven sông: hai nhịp sống khác nhau
Khu vực thành phố Sóc Trăng cũ, nay là phường Phú Lợi, phường Sóc Trăng và vùng lân cận, có đủ những thứ của một đô thị cấp tỉnh: chợ lớn, siêu thị, trường học các cấp, bệnh viện, ngân hàng, quán xá. Nhịp sống chậm hơn hẳn Cần Thơ cũ, buổi tối yên, kẹt xe gần như không có, đi đâu trong phố cũng chỉ vài phút xe máy. Người làm văn phòng, giáo viên, nhân viên y tế, người buôn bán thường chọn ở đây.
Các phường thị xã cũ như Vĩnh Châu, Ngã Năm, và các xã có thị trấn cũ như Kế Sách, Long Phú, Mỹ Tú, Phú Lộc là những trung tâm nhỏ hơn, gắn với nông nghiệp, thủy sản quanh đó. Ở đây có chợ, trường, trạm y tế hoặc trung tâm y tế, tiện cho người làm việc trong vùng.
Các xã ven sông, cù lao, ven biển là nhịp nông thôn thực sự: nhà cất dọc kênh, đi lại bằng xe máy trên đường bê tông nhỏ hoặc bằng ghe, chợ họp sáng sớm và tan trước trưa. Không khí trong lành, chi phí thấp, nhưng dịch vụ xa hơn và phụ thuộc thời tiết nhiều hơn. Người mới về nên ở thử vài tuần trước khi quyết định ở lâu dài, tốt nhất là qua cả một đợt mưa lớn hoặc một đợt nắng gắt để thấy ngôi nhà, con đường và nguồn nước chịu thời tiết ra sao.
Thuê nhà: những điều nên kiểm trước khi ký
Nền nhà và nước mưa. Nhiều khu trong phố và nông thôn bị ngập khi mưa lớn hoặc triều cường. Hỏi hàng xóm mùa mưa năm rồi nước lên tới đâu, nhìn vệt nước trên tường, xem đường trước nhà có thấp hơn mặt đường chính không.
Nguồn nước sinh hoạt. Nhà dùng nước máy hay nước giếng khoan, có bồn chứa không, mùa khô có bị yếu nước hay nhiễm mặn không. Ở vùng ven biển, đây là câu hỏi quan trọng nhất.
Điện và internet. Hỏi đồng hồ điện riêng hay chung, tính theo giá nào; kiểm tra sóng điện thoại và cáp quang có kéo được vào nhà không nếu bạn làm việc trực tuyến.
Giấy tờ và đăng ký tạm trú. Hợp đồng thuê ghi rõ thời hạn, tiền cọc, điều kiện trả cọc, ai sửa chữa gì; chủ nhà đồng ý cho đăng ký tạm trú. Chủ nhà từ chối điều này là dấu hiệu nên cân nhắc.
Hàng xóm và giờ giấc. Gần chợ thì ồn từ sáng sớm, gần quán nhậu hay sân karaoke thì ồn ban đêm, gần chùa thì có những ngày lễ đông người. Đi qua khu đó vào cả buổi sáng và buổi tối trước khi quyết định.
Đi chợ và ăn uống: lợi thế của vùng nông nghiệp
Sóc Trăng cũ là vùng làm ra lúa gạo, rau màu, trái cây, tôm cá, nên thực phẩm tươi dễ mua và nhiều thứ theo mùa. Chợ sáng ở các phường xã bán rau từ vườn quanh đó, cá đồng, cá sông, tôm, cua, thịt heo, gà vịt nuôi trong vùng. Hành tím, bánh tráng, bún, bánh các loại là hàng làm tại chỗ. Người từ thành phố lớn về thường ngạc nhiên vì thực phẩm tươi và chợ họp rất sớm.
Đi chợ ở đây có vài thói quen nên làm quen. Chợ họp sớm, nhiều hàng tan trước tám chín giờ sáng. Người bán quen mặt khách, khách quen thường được chọn hàng tốt. Ở những khu có đông người Khmer, người Hoa, bạn sẽ gặp các món, các loại bánh, gia vị riêng của từng cộng đồng, và tiếng nói xen lẫn ba thứ tiếng.
Một điều nên biết thêm là nhiều thứ ở chợ quê bán theo mùa vụ trong vùng: mùa hành tím ven biển, mùa trái cây trên cù lao và vùng Kế Sách cũ, mùa lúa mới, mùa tôm cá theo con nước. Mua theo mùa thì vừa tươi vừa đỡ tiền; muốn ăn món trái mùa thì phải chấp nhận hàng chở từ nơi khác về. Người nấu ăn ở nhà quen nhịp này sẽ thấy chi phí ăn uống của gia đình đều đặn hơn hẳn.
Siêu thị, cửa hàng tiện lợi có ở khu vực các phường; ở xã thì tiệm tạp hoá là nơi mua mọi thứ, từ gạo, nước mắm tới dầu ăn, bột giặt. Hàng điện máy, đồ gia dụng lớn thì người trong vùng hay mua ở khu vực phường Sóc Trăng, Phú Lợi hoặc đặt mua trực tuyến, giao tới tận nhà dù ở ấp xa.
Nước sinh hoạt mùa khô ở vùng ven biển
Những năm mùa khô gay gắt, nước mặn từ biển lấn sâu vào sông rạch, ảnh hưởng tới nước sinh hoạt ở các xã ven biển và cửa sông như vùng Vĩnh Châu, Trần Đề, Cù Lao Dung, Long Phú cũ. Nước máy ở một số nơi có thể yếu hoặc bị cắt luân phiên; nước giếng khoan nông có thể nhiễm mặn, nhiễm phèn. Mức độ mỗi năm mỗi khác, có năm nhẹ, có năm nặng.
Các gia đình ở đây từ lâu đã có thói quen trữ nước mưa trong lu, khạp, bồn nhựa lớn suốt mùa mưa để dùng cho ăn uống trong mùa khô. Người mới về nên học theo: có ít nhất một bồn chứa đủ lớn, có nắp đậy kín để tránh muỗi đẻ trứng, có máng hứng nước mưa sạch từ mái tôn. Thả cá vào lu chứa nước rửa, hoặc thay nước định kỳ, để phòng lăng quăng.
Nếu dùng nước giếng khoan, nên cho kiểm tra chất lượng nước ở nơi có chức năng xét nghiệm trước khi dùng để uống. Máy lọc nước gia đình giúp được nhiều thứ nhưng không phải loại nào cũng xử lý được độ mặn cao; hỏi kỹ người bán về loại nước nhà mình đang có. Theo dõi thông báo của đơn vị cấp nước và chính quyền địa phương mỗi mùa khô để biết lịch cấp nước.
Các khoản cấu thành chi phí sinh hoạt và điều làm chúng tăng giảm
Thay vì hỏi "sống ở đây hết bao nhiêu", hãy nhìn vào từng khoản. Bảng dưới gom các khoản chính và yếu tố tác động trong vùng:
| Khoản chi | Yếu tố làm tăng | Yếu tố làm giảm |
|---|---|---|
| Nhà ở | Ở phường trung tâm, nhà mặt tiền, nhà mới | Ở xã, ở chung với người thân, nhà trong hẻm |
| Ăn uống | Ăn ngoài nhiều, mua đồ đóng gói từ nơi khác về | Nấu ở nhà, mua chợ sáng, rau tự trồng |
| Đi lại | Đi làm xa hằng ngày, qua phà, chạy lên Cần Thơ cũ thường xuyên | Làm gần nhà, đi xe đạp, đi chung |
| Điện | Máy lạnh chạy nhiều mùa nắng nóng, máy bơm nước | Nhà thoáng, trồng cây che nắng, dùng quạt |
| Nước | Mua nước bình mùa khô, chạy máy lọc | Trữ nước mưa, dùng nước máy ổn định |
| Học hành con cái | Học thêm, học trường ngoài công lập, học xa nhà | Học trường gần, bán trú, có hỗ trợ chính sách |
| Hiếu hỉ, lễ tết | Họ hàng đông, nhiều đám tiệc mùa cưới | Thường được tính như khoản chung của cả cộng đồng |
Dòng cuối là khoản người từ thành phố lớn về hay quên. Ở nông thôn, đám cưới, đám giỗ, lễ hội ở chùa, tân gia của hàng xóm là chuyện thường xuyên, và việc góp mặt góp phần là cách hoà nhập. Tính khoản này vào ngân sách hằng tháng sẽ đỡ bị động vào mùa cưới cuối năm.
Thời tiết, mùa lễ hội và những điều nên biết thêm
Vùng Sóc Trăng cũ có hai mùa rõ rệt: mùa mưa khoảng từ giữa năm đến cuối năm, mùa khô từ cuối năm đến giữa năm sau. Cuối năm có gió chướng thổi mạnh từ biển vào, kết hợp triều cường có thể gây ngập ở những khu thấp ven sông. Mùa nắng nóng nhất thường rơi vào những tháng trước mùa mưa; nhà cửa nên thoáng, có mái che nắng.
Những dịp lễ hội lớn của cộng đồng Khmer như Tết Chôl Chnăm Thmây hay lễ Ok Om Bok kèm đua ghe ngo khiến các phường trung tâm đông người hơn hẳn, đường sá, chỗ nghỉ, quán xá kín khách vài ngày. Nếu bạn có việc cần làm giấy tờ, chuyển nhà hay đón khách từ xa, nên tránh những ngày cao điểm này hoặc sắp xếp sớm.
Người mới về thường hoà nhập nhanh nếu chịu học vài câu chào hỏi bằng tiếng Khmer, tôn trọng phong tục khi đến chùa, đến nhà người Khmer, và tham gia những việc chung của ấp. Người Sóc Trăng nổi tiếng hiếu khách; sự cởi mở ấy đi kèm mong đợi rằng người mới cũng biết cư xử theo lẽ thường của xóm làng.
Tự lập bảng chi phí trước khi chuyển về
Cách đáng tin nhất để biết sống ở đây có hợp túi tiền không là tự tính, dựa trên thông tin thật của khu bạn định ở:
- Chọn hai, ba khu cụ thể bạn định ở, không tính chung chung cho cả vùng.
- Hỏi giá thuê thực tế ở mỗi khu qua người quen, chủ nhà, chứ không chỉ xem tin đăng trên mạng.
- Đi chợ thử vài buổi, ghi lại số tiền cho một ngày ăn của cả nhà.
- Ước tính điện nước theo thói quen của gia đình, cộng thêm khoản mùa nắng nóng và mùa khô.
- Tính quãng đường đi làm, đi học mỗi ngày, cộng chi phí xăng xe, phà nếu có.
- Cộng thêm một khoản dự phòng cho hiếu hỉ, sửa chữa nhà, ốm đau.
Bảng này cũng giúp bạn so sánh với nơi đang ở hiện tại một cách công bằng. Nhiều gia đình từ thành phố lớn về quê thấy tiền thuê nhà giảm mạnh nhưng thu nhập cũng giảm theo; có nhà thấy chuyển về là hợp lý, có nhà thấy chưa phải lúc. Không có câu trả lời đúng cho mọi nhà, chỉ có câu trả lời đúng cho nhà bạn, và bảng chi phí tự lập là cách nhanh nhất để thấy câu trả lời ấy.
Câu hỏi thường gặp
Sống ở vùng Sóc Trăng cũ có rẻ hơn Cần Thơ cũ không?
Nhìn chung, chi phí nhà ở và ăn uống ở các phường xã vùng Sóc Trăng cũ thường dễ chịu hơn khu trung tâm Cần Thơ cũ, nhưng mức cụ thể phụ thuộc khu ở và thói quen chi tiêu. Hãy tự lập bảng chi phí theo khu bạn định ở thay vì so chung chung.
Mùa khô ở Vĩnh Châu có thiếu nước sinh hoạt không?
Có những năm nước mặn lấn sâu khiến nước máy yếu hoặc nước giếng nhiễm mặn ở một số nơi ven biển. Người dân thường trữ nước mưa trong mùa mưa để dùng trong mùa khô. Theo dõi thông báo của đơn vị cấp nước và chính quyền địa phương để chủ động.
Người từ nơi khác về thuê nhà có phải đăng ký tạm trú không?
Có. Người đến ở từ ba mươi ngày trở lên tại nơi không phải nơi thường trú cần đăng ký tạm trú theo luật cư trú. Bạn có thể làm trực tuyến trên ứng dụng định danh điện tử hoặc tại công an xã phường, với sự đồng ý của chủ nhà.
Có nên mua nhà ngay khi mới chuyển về không?
Thường nên thuê trước một thời gian để hiểu khu vực: mùa mưa có ngập không, mùa khô nước thế nào, hàng xóm ra sao, đi làm đi học có tiện không. Sau khi đã sống qua một mùa mưa và một mùa khô, quyết định mua sẽ chắc chắn hơn.
Những ngày lễ hội có ảnh hưởng gì tới người sống ở đây không?
Vào các dịp lễ lớn như Tết Chôl Chnăm Thmây hay Ok Om Bok, khu trung tâm và quanh các chùa lớn đông người hơn, đường sá có thể kẹt cục bộ, chỗ nghỉ kín khách. Người sống ở đây thường sắp xếp việc riêng tránh những ngày cao điểm.