Cù Lao Dung nằm giữa hai nhánh sông Hậu nên hiện nay muốn lên cù lao phải qua sông bằng phà hoặc đò ngang, từ phía bờ Long Phú, Trần Đề của Sóc Trăng cũ hoặc từ bờ Trà Vinh cũ bên kia. Khu vực Đại Ngãi là điểm qua sông quen thuộc nhất. Dự án cầu Đại Ngãi trên quốc lộ 60 đi qua cù lao đang được xây dựng; khi hoàn thành sẽ thay đổi cách đi lại của cả vùng.
Bài viết hướng dẫn cách lên cù lao, cách di chuyển trên cù lao và những điều cần lưu ý. Giờ chạy phà, đò, giá vé và vị trí bến cụ thể có thể thay đổi theo thời gian và theo điều kiện sông nước, nên bạn cần kiểm lại tại địa phương trước khi đi. Phần tả vùng đất cù lao có bài riêng ở mục biển, cù lao và cửa sông.
Cù lao ở đâu so với hai bờ
Cù Lao Dung là dải đất dài giữa sông Hậu, đầu trên ở phía khu vực Đại Ngãi của Long Phú cũ, đuôi dưới chạm biển ở giữa hai cửa Định An và Trần Đề. Nhánh sông phía tây nam ngăn cù lao với bờ Long Phú, Trần Đề; nhánh phía đông bắc ngăn cù lao với bờ Trà Vinh cũ, nay thuộc tỉnh Vĩnh Long mới.
Về hành chính, sau 7/2025 cù lao gồm hai xã của thành phố Cần Thơ là xã An Thạnh và xã Cù Lao Dung. Trung tâm huyện Cù Lao Dung cũ, tức thị trấn Cù Lao Dung, nay thuộc xã An Thạnh. Khi hỏi đường hay đặt hàng giao lên cù lao, nên nói rõ tên ấp và tên xã mới, kèm tên cũ nếu người nghe quen tên cũ.
Vì nằm giữa sông, việc đi lại giữa cù lao và đất liền xưa nay phụ thuộc vào phương tiện qua sông. Điều đó định hình nhịp sống trên cù lao: giờ đi chợ, giờ chở nông sản, giờ học sinh đi học bên bờ kia đều tính theo giờ phà, giờ đò.
Qua phà: lối chính cho ô tô và hàng hóa
Phà là phương tiện chính để đưa ô tô, xe tải và hàng hóa lên cù lao. Khu vực Đại Ngãi ở Long Phú cũ, nơi quốc lộ 60 gặp sông Hậu, có bến phà phục vụ đi lại giữa hai bờ và lên cù lao. Ngoài ra có thể có các bến phà, bến đò khác ở những điểm dọc sông; số bến, tuyến và lịch có thể thay đổi theo từng giai đoạn.
Phà thường chạy theo lượt, chờ đủ xe hoặc theo giờ định sẵn. Giờ cao điểm sáng sớm, chiều muộn và dịp lễ Tết, xe xếp hàng chờ phà khá dài. Thời tiết xấu, gió mạnh, nước chảy xiết có thể khiến phà tạm ngưng hoặc giảm chuyến vì an toàn.
Người đi ô tô nên hỏi trước giờ chuyến cuối trong ngày để không bị kẹt lại. Nếu chở hàng nặng, hàng cồng kềnh, cần hỏi bến về tải trọng và quy định. Thông tin chính xác nhất là từ bến phà và ủy ban xã sở tại.
Với người đi ô tô từ xa đến, cách an toàn là đến bến sớm hơn dự tính, đỗ xe đúng hàng chờ theo hướng dẫn của nhân viên bến, tắt máy khi lên phà, kéo phanh tay và ra khỏi xe nếu được yêu cầu. Trên phà, không đứng sát mép, giữ trẻ nhỏ bên mình.
Qua đò ngang: nhanh, gọn cho người và xe máy
Bên cạnh phà, dọc sông có các bến đò ngang chở người, xe máy, xe đạp. Đò nhỏ hơn, đi nhanh hơn, xuất phát thường xuyên hơn, nên người dân cù lao dùng đò cho việc đi chợ, đi làm, đi học hằng ngày. Một số bến đò chỉ hoạt động ban ngày.
Khi đi đò, hãy chờ đò cập hẳn mới lên xuống, dắt xe máy theo hướng dẫn của người lái đò, tắt máy xe khi ở trên đò. Mặc áo phao nếu đò có trang bị, giữ trẻ nhỏ sát người. Không chen lấn khi đò đã đông; một chuyến sau thường không phải chờ lâu.
Đò ngang là nơi dễ xảy ra tai nạn nếu chở quá tải hoặc chạy khi thời tiết xấu. Nếu thấy đò chở quá đông, gió lớn, sóng mạnh, hãy chờ chuyến sau hoặc chờ thời tiết dịu. An toàn quan trọng hơn vài phút sớm hơn.
Học sinh trên cù lao qua đò đi học bên bờ kia là cảnh quen thuộc mỗi sáng. Nếu bạn đi cùng giờ đó, bến sẽ đông, nên nhường các em lên trước. Phụ huynh có con nhỏ đi đò hằng ngày thường dặn con mặc áo phao và không đùa giỡn trên đò.
Đường trên cù lao
Trên cù lao có trục đường chính chạy dọc theo chiều dài, nối các khu dân cư, trung tâm xã, chợ và các bến. Từ trục chính, nhiều đường nhỏ, đường đal rẽ vào ấp, chạy dọc mương vườn, qua những cây cầu nhỏ bắc qua kênh. Nhiều đoạn chỉ vừa xe máy.
Ô tô đi được trên trục chính và một số đường lớn; vào sâu trong ấp thì nên gửi xe, đi bộ hoặc đi xe máy. Mùa mưa, đường đất trơn; con nước lớn, một số đoạn thấp ven sông có thể ngập nhẹ. Ban đêm, đường trong ấp ít đèn, người lạ nên tránh đi khuya.
Xe ôm, xe chở khách ở bến là cách tiện để vào các ấp nếu bạn không mang xe theo. Hỏi giá trước khi đi, và lưu số điện thoại tài xế để hẹn đón chiều về, vì xe ở trong ấp không phải lúc nào cũng có sẵn.
Người đi xe đạp có thể khám phá cù lao khá thoải mái vì địa hình bằng phẳng, đường trong ấp râm mát. Chỉ cần nhớ mang nước, đi sớm hoặc chiều mát, và hỏi đường khi rẽ vào những lối nhỏ dễ nhầm giữa các mương vườn giống nhau.
Cầu Đại Ngãi: điều gì sẽ thay đổi
Dự án cầu Đại Ngãi thuộc tuyến quốc lộ 60, gồm các cây cầu vượt hai nhánh sông Hậu, đi qua Cù Lao Dung, nối bờ Trà Vinh cũ với bờ Long Phú của Sóc Trăng cũ. Khi hoàn thành, quốc lộ 60 sẽ liền mạch từ Tiền Giang cũ qua Bến Tre, Trà Vinh cũ đến Sóc Trăng cũ mà không cần phà, rút ngắn đáng kể thời gian đi từ TP.HCM xuống phía đông vùng Sóc Trăng cũ.
Với người dân cù lao, cầu sẽ thay đổi đời sống: đi lại không còn phụ thuộc giờ phà, nông sản ra thị trường nhanh hơn, học sinh, người bệnh đi lại dễ hơn. Đi kèm là những đổi thay về đất đai, xây dựng, môi trường mà người dân và chính quyền cần tính trước.
Tiến độ dự án, thời điểm thông xe và cách kết nối với đường trên cù lao có thể thay đổi theo thực tế thi công. Trong thời gian thi công, khu vực quanh công trường có thể có xe vật liệu ra vào, phân luồng tạm; người đi phà, đi đò gần đó nên chú ý biển báo. Trang không nêu mốc thời gian; nếu cần, hãy kiểm thông tin hiện hành từ cơ quan quản lý dự án hoặc chính quyền thành phố Cần Thơ.
Mùa nước, gió và chuyện qua sông
Sông Hậu ở đoạn quanh Cù Lao Dung rộng, gần biển, chịu cả dòng chảy từ thượng nguồn lẫn thủy triều. Mùa nước lớn, khoảng từ tháng tám đến tháng mười một, dòng sông chảy mạnh, nhiều lục bình và rác trôi; phà, đò phải đi chậm và cẩn thận hơn. Những ngày triều cường, mặt nước dâng cao sát mép bến, lên xuống có khi phải chờ.
Mùa khô, gió chướng thổi từ biển vào làm mặt sông gợn sóng, nhất là đoạn gần cửa. Đò nhỏ chạy ngang dòng trong gió mạnh có thể lắc, nước tạt vào. Người dân quen đã biết chọn giờ qua sông, tránh những lúc gió lên mạnh vào buổi chiều.
Dông lốc mùa mưa là mối nguy lớn nhất với phương tiện nhỏ trên sông. Khi trời kéo mây đen, có sấm chớp, các bến đò thường tạm ngưng. Nếu đang ở trên đò mà gặp dông, hãy ngồi yên, giữ chặt, mặc áo phao, nghe theo người lái. Đừng hối người lái đò chạy khi thời tiết xấu; họ là người hiểu sông nhất.
Chở hàng, chở nông sản lên xuống cù lao
Với người làm ăn trên cù lao, chuyện qua sông không chỉ là đi lại mà là chuyện giá thành. Mía, trái cây, thủy sản từ cù lao muốn ra chợ, ra nhà máy phải qua phà hoặc ghe; vật tư nông nghiệp, vật liệu xây dựng muốn lên cù lao cũng vậy. Mỗi lần qua sông là thêm thời gian và chi phí so với nơi có cầu.
Hàng nông sản lớn thường đi ghe chở thẳng từ bến nhà vườn trên cù lao đến nơi thu mua, tận dụng mạng sông kênh. Hàng nhỏ, hàng lẻ đi bằng xe máy qua đò. Ô tô tải qua phà dùng cho những chuyến hàng cần đi tiếp bằng đường bộ xa.
Người cần giao hàng lên cù lao, như cửa hàng điện máy, vật liệu, nên hỏi trước khách về bến gần nhà, đường vào có cho xe tải nhỏ không, và tính thêm thời gian chờ phà. Khi cầu Đại Ngãi thông xe, bức tranh này dự kiến thay đổi nhiều, nhưng đường nội bộ trên cù lao vẫn là chỗ thắt cổ chai cần được nâng cấp theo.
Kiểm tra gì trước khi lên cù lao
Danh sách ngắn dưới đây giúp tránh những bất tiện thường gặp:
- Giờ phà, giờ đò chuyến cuối trong ngày, nhất là khi định về trong ngày.
- Thời tiết, gió, nước: ngày gió mạnh, phà và đò có thể ngưng; mùa nước lớn dòng chảy xiết hơn.
- Phương tiện trên cù lao: mang xe máy theo hay thuê xe ôm tại bến; ô tô vào được đến đâu.
- Địa chỉ nơi đến theo tên ấp, xã mới: người dân quen tên ấp hơn, xã mới mới đổi từ 7/2025.
- Nước uống, tiền mặt: trong ấp xa ít cửa hàng, một số nơi chưa nhận thanh toán điện tử.
- Chỗ nghỉ: nếu ở lại qua đêm, hỏi trước vì chỗ lưu trú trên cù lao không nhiều.
Cù lao không khó đi, chỉ là cần tính trước nhiều hơn so với đi trong đất liền. Hỏi người dân ở bến luôn là cách nhanh nhất để biết hôm nay đi lại thế nào.
Câu hỏi thường gặp
Có cầu nối vào Cù Lao Dung chưa?
Dự án cầu Đại Ngãi trên quốc lộ 60 đi qua Cù Lao Dung đang được xây dựng. Trong thời gian chưa thông xe, việc lên cù lao chủ yếu bằng phà và đò ngang. Thời điểm thông xe nên kiểm từ thông báo chính thức của cơ quan quản lý dự án.
Ô tô có lên được Cù Lao Dung không?
Được, ô tô lên cù lao bằng phà và đi trên trục đường chính. Vào sâu trong các ấp, nhiều đường chỉ vừa xe máy, nên ô tô thường phải gửi lại ở trục chính. Hỏi trước tình trạng đường nếu định đi đến một ấp cụ thể.
Phà Đại Ngãi chạy đến mấy giờ?
Giờ chạy phà, tần suất và chuyến cuối trong ngày do đơn vị khai thác quy định và có thể thay đổi theo mùa, theo thời tiết. Bài không nêu giờ cụ thể. Bạn nên hỏi trực tiếp tại bến hoặc ủy ban xã trước khi đi.
Đi đò ngang qua sông Hậu có an toàn không?
Đò ngang được cấp phép và chạy đúng quy định thì an toàn ở mức bình thường. Bạn nên mặc áo phao, không lên đò quá tải, tắt máy xe máy trên đò, giữ trẻ nhỏ sát người và không đi khi gió mạnh, sóng lớn.
Từ TP.HCM đi Cù Lao Dung đường nào nhanh nhất?
Có thể đi cao tốc về Cần Thơ rồi theo Nam Sông Hậu xuống Long Phú qua phà, hoặc đi quốc lộ 60 qua Bến Tre, Trà Vinh cũ rồi qua sông. Lối nào nhanh hơn tùy tình hình giao thông và lịch phà; hãy so trên ứng dụng bản đồ trước khi đi.