Ngay trước ngày 1/7/2025, tỉnh Sóc Trăng có 11 đơn vị cấp huyện: thành phố Sóc Trăng, thị xã Vĩnh Châu, thị xã Ngã Năm và tám huyện Châu Thành, Cù Lao Dung, Kế Sách, Long Phú, Mỹ Tú, Mỹ Xuyên, Thạnh Trị, Trần Đề. Từ ngày đó, cấp huyện bị bỏ trên cả nước; các tên này không còn là đơn vị hành chính, nhưng vẫn là cách người dân gọi vùng quê của mình.
Mỗi huyện thị cũ có nét riêng khá rõ: vùng ven sông Hậu trồng cây trái, vùng giữa trồng lúa, vùng biển nuôi tôm, trồng hành, vùng giáp Bạc Liêu với đồng ruộng mênh mông. Bài này đi qua từng nơi, nói ngắn nguồn gốc, năm lập với các huyện tách sau năm 1992, và những phường xã mới chính nằm trên đất của nó.
Ba vành đai tự nhiên quyết định tính cách từng huyện
Trước khi đi vào từng nơi, nên hình dung tỉnh Sóc Trăng cũ như ba vành đai chạy song song với sông Hậu và bờ biển. Vành đai thứ nhất là dải ven sông Hậu và cù lao, gồm Kế Sách, Long Phú, Cù Lao Dung: đất phù sa, nước ngọt phần lớn thời gian trong năm, vườn cây trái, mía, lúa, và các chợ ven sông. Đây cũng là nơi người Kinh và người Hoa lập chợ sớm, vì gần đường thuỷ lớn.
Vành đai thứ hai là vùng giữa quanh đô thị Sóc Trăng: Châu Thành, Mỹ Tú, Mỹ Xuyên, phần trong của Thạnh Trị và Ngã Năm. Đây là vùng lúa chính, ruộng rộng, kênh rạch dày, có nhiều phum sóc Khmer xen với xóm người Kinh. Vành đai thứ ba là dải ven biển: Vĩnh Châu, Trần Đề, phần phía biển của Mỹ Xuyên cũ, với giồng cát, đất nhiễm mặn, nuôi tôm, trồng hành, rừng ngập mặn ven bờ.
Các huyện được vẽ ranh giới cắt ngang những vành đai này, nên trong cùng một huyện có thể có cả vườn trái cây lẫn ao tôm. Nhưng nếu hỏi người địa phương một huyện "giống" vành đai nào nhất, câu trả lời thường khá thống nhất, và các mục dưới đi theo cách nhìn ấy.
Khu đô thị và hai thị xã
Thành phố Sóc Trăng. Đô thị trung tâm của tỉnh cũ, nơi có chợ lớn, bến xe, bệnh viện tỉnh, trường chuyên và phần lớn trụ sở cơ quan. Từ thị xã tỉnh lỵ, nơi này được nâng lên thành phố năm 2007. Người Kinh, người Hoa, người Khmer sống đan xen ở đây rõ nhất, với chùa Khmer, chùa người Hoa và nhà thờ nằm cách nhau vài con phố. Sau 7/2025, phần lõi chia thành hai phường Phú Lợi (các phường 1–4 cũ) và Sóc Trăng (các phường 5–8 cũ), phường 10 cũ vào phường Mỹ Xuyên.
Thị xã Vĩnh Châu. Dải đất ven biển phía đông nam, nổi tiếng với hành tím, củ cải, rau màu trên giồng cát và nghề nuôi tôm nước lợ. Người Khmer chiếm tỷ lệ đông, người Hoa cũng khá đông ở khu chợ. Vĩnh Châu là huyện từ lâu, lên thị xã năm 2011. Nay là các phường Vĩnh Châu, Khánh Hòa, Vĩnh Phước và các xã Vĩnh Hải, Lai Hòa.
Thị xã Ngã Năm. Vùng phía tây giáp Bạc Liêu cũ và Hậu Giang cũ, tên gọi từ nơi năm dòng kênh gặp nhau, có chợ nổi trên sông. Ngã Năm tách từ huyện Thạnh Trị thành huyện đầu những năm 2000, rồi lên thị xã năm 2013. Nay là các phường Ngã Năm, Mỹ Quới và một phần xã Tân Long.
Ba huyện ven sông Hậu: Kế Sách, Long Phú, Cù Lao Dung
Kế Sách. Huyện ở phía bắc, giáp Hậu Giang cũ và sông Hậu, vùng đất phù sa ngọt quanh năm, nổi tiếng với vườn cây ăn trái và lúa. Cái tên Kế Sách được nhiều người cho là có gốc tiếng Khmer nhưng cách giải thích còn khác nhau. Nay gồm các xã Kế Sách, An Lạc Thôn, Đại Hải, Phong Nẫm, Thới An Hội, và một phần xã Nhơn Mỹ.
Long Phú. Huyện ven sông Hậu ở giữa, từng rất rộng; năm 2002 tách phần cù lao thành huyện Cù Lao Dung và năm 2009 góp đất lập huyện Trần Đề. Long Phú có thị trấn Đại Ngãi, nơi có bến phà đi qua sông và một khu phố người Hoa lâu đời. Nay gồm các xã Long Phú, Đại Ngãi, Tân Thạnh, Trường Khánh và một phần xã Nhơn Mỹ.
Cù Lao Dung. Huyện nằm trọn trên dãy cù lao giữa sông Hậu, gần cửa biển, ba bề là nước, với vườn mía, vườn trái cây và rừng ngập mặn ở mũi cù lao. Lập năm 2002, tách từ Long Phú. Sau 7/2025, cù lao chia thành hai xã: An Thạnh (phía thượng) và Cù Lao Dung (phía hạ).
Ba huyện vùng giữa: Châu Thành, Mỹ Tú, Mỹ Xuyên
Châu Thành. Huyện mới nhất trong nhóm vùng giữa, lập năm 2008 từ một phần huyện Mỹ Tú, bao quanh phía bắc thành phố Sóc Trăng cũ, có quốc lộ 1 chạy qua. Lưu ý trùng tên: huyện Châu Thành của Hậu Giang cũ là một nơi khác, cũng nay thuộc thành phố Cần Thơ. Đất Châu Thành (Sóc Trăng) nay là các xã Phú Tâm, An Ninh, Hồ Đắc Kiện, Thuận Hòa.
Mỹ Tú. Huyện nông nghiệp phía tây bắc, đồng ruộng rộng, có thị trấn Huỳnh Hữu Nghĩa. Mỹ Tú từng lớn hơn, đã chia một phần lập huyện Châu Thành. Nay là các xã Mỹ Tú, Long Hưng, Mỹ Hương, Mỹ Phước.
Mỹ Xuyên. Huyện phía nam thành phố cũ, nổi tiếng với địa danh Bãi Xàu, khu chợ người Hoa xưa và những cánh đồng lúa thơm ở các xã Ngọc Tố, Gia Hòa, Hòa Tú. Một phần Mỹ Xuyên đã góp vào lập huyện Trần Đề năm 2009. Thị trấn Mỹ Xuyên cũ nay thành phường Mỹ Xuyên; các xã chính là Ngọc Tố, Gia Hòa, Nhu Gia, Hòa Tú.
Hai huyện phía biển và phía tây nam: Trần Đề, Thạnh Trị
Trần Đề. Huyện cửa biển, lập năm 2009 từ một phần Long Phú và Mỹ Xuyên, có cửa Trần Đề, cảng cá, bến tàu khách đi Côn Đảo và các dải giồng cát với nhiều phum sóc Khmer. Nay gồm các xã Trần Đề, Lịch Hội Thượng, Liêu Tú, Tài Văn, Thạnh Thới An.
Hai huyện có chung đặc điểm gì. Cả Trần Đề lẫn Thạnh Trị đều là vùng mà nước mặn, nước ngọt thay phiên theo mùa ảnh hưởng mạnh đến sản xuất: Trần Đề chịu nước mặn từ cửa biển vào, Thạnh Trị ở vùng giáp ranh nơi nước mặn từ phía Bạc Liêu có thể len vào mùa khô. Người dân hai nơi vì vậy quen tính lịch mùa vụ theo con nước, chuyển đổi giữa lúa, tôm, rau màu tuỳ năm.
Thạnh Trị. Huyện ruộng lúa phía tây nam, giáp Bạc Liêu cũ, có thị trấn Phú Lộc và Hưng Lợi. Thạnh Trị từng bao gồm cả Ngã Năm trước khi tách. Vùng này là một trong những vùng trồng lúa đặc sản của tỉnh cũ. Nay gồm các xã Phú Lộc, Lâm Tân, Vĩnh Lợi và một phần xã Tân Long.
Bảng tóm tắt 11 huyện thị cũ
Bảng dưới gom gọn các thông tin ở trên để tiện tra, kèm tên các phường xã mới nằm trọn hoặc chủ yếu trên đất mỗi huyện thị cũ (một số xã mới gồm đất của hai huyện cũ):
| Huyện thị cũ | Vùng | Gốc, mốc hình thành gần nhất | Phường xã mới chính |
|---|---|---|---|
| TP Sóc Trăng | Đô thị trung tâm | Thị xã tỉnh lỵ, lên thành phố 2007 | Phú Lợi, Sóc Trăng |
| TX Vĩnh Châu | Ven biển | Huyện lâu đời, lên thị xã 2011 | Vĩnh Châu, Khánh Hòa, Vĩnh Phước, Vĩnh Hải, Lai Hòa |
| TX Ngã Năm | Giáp Bạc Liêu, Hậu Giang cũ | Tách từ Thạnh Trị, lên thị xã 2013 | Ngã Năm, Mỹ Quới |
| Kế Sách | Ven sông Hậu, phía bắc | Huyện lâu đời | Kế Sách, An Lạc Thôn, Đại Hải, Phong Nẫm, Thới An Hội |
| Long Phú | Ven sông Hậu | Huyện lâu đời, nhiều lần tách đất | Long Phú, Đại Ngãi, Tân Thạnh, Trường Khánh |
| Cù Lao Dung | Cù lao giữa sông | Lập 2002 từ Long Phú | An Thạnh, Cù Lao Dung |
| Châu Thành | Vùng giữa | Lập 2008 từ Mỹ Tú | Phú Tâm, An Ninh, Hồ Đắc Kiện, Thuận Hòa |
| Mỹ Tú | Vùng giữa, phía tây bắc | Huyện lâu đời | Mỹ Tú, Long Hưng, Mỹ Hương, Mỹ Phước |
| Mỹ Xuyên | Vùng giữa, phía nam | Huyện lâu đời | Mỹ Xuyên (phường), Ngọc Tố, Gia Hòa, Nhu Gia, Hòa Tú |
| Trần Đề | Cửa biển | Lập 2009 từ Long Phú và Mỹ Xuyên | Trần Đề, Lịch Hội Thượng, Liêu Tú, Tài Văn, Thạnh Thới An |
| Thạnh Trị | Phía tây nam | Huyện lâu đời | Phú Lộc, Lâm Tân, Vĩnh Lợi |
Ngoài các tên trong bảng, xã Nhơn Mỹ gồm đất của cả Kế Sách và Long Phú, xã Tân Long gồm đất của cả Ngã Năm và Thạnh Trị, còn phường Mỹ Xuyên có thêm phường 10 của thành phố Sóc Trăng cũ.
Vì sao vẫn nên nhớ tên huyện cũ
Bỏ cấp huyện không làm các tên ấy vô dụng. Khi bạn hỏi đường, gọi xe, hay mô tả quê mình cho người khác, nói "ở Kế Sách", "ở Vĩnh Châu" vẫn nhanh và rõ hơn nhiều so với nói tên một xã mới mà người nghe chưa quen. Các tên huyện cũng gắn với đặc sản, lễ hội, giọng nói, thậm chí tên các trường cấp ba, bệnh viện, bến xe vẫn mang tên huyện cũ thêm một thời gian dài.
Ngoài ra, giấy tờ cấp trước 7/2025 đều ghi theo huyện. Khi tra cứu đất đai, hộ tịch, học bạ, bạn cần biết xã cũ thuộc huyện nào và nay thuộc xã mới nào. Bài bảng tra cũ – mới trong mục này đi chi tiết theo từng xã. Còn nếu bạn đang tìm doanh nghiệp theo vùng, danh bạ doanh nghiệp của trang cho phép lọc theo cả tên cũ lẫn tên mới.
Với người làm kinh doanh, tên huyện cũ còn gắn với thương hiệu nông sản và đặc sản: hành tím Vĩnh Châu, trái cây Kế Sách, mía Cù Lao Dung, lúa thơm của các vùng ruộng. Những cái tên này đã quen với người mua ở khắp nơi, nên dù đơn vị hành chính đổi, các nhà sản xuất vẫn có lý do để giữ tên vùng cũ trên bao bì, trong lời giới thiệu sản phẩm, miễn là thông tin trung thực về nơi trồng, nơi làm.
Cuối cùng, tên huyện cũ là một phần của lịch sử địa phương. Thứ tự lập các huyện sau năm 1992 cho thấy vùng nào phát triển nhanh và đông dân lên: Cù Lao Dung, Ngã Năm, Châu Thành, Trần Đề đều là những vùng từng xa trung tâm huyện cũ, được tách ra để dân bớt phải đi xa. Câu chuyện ấy giờ được viết tiếp bằng mô hình chính quyền hai cấp.
Câu hỏi thường gặp
Tỉnh Sóc Trăng trước sáp nhập có mấy huyện?
Có 11 đơn vị cấp huyện gồm 1 thành phố (Sóc Trăng), 2 thị xã (Vĩnh Châu, Ngã Năm) và 8 huyện (Châu Thành, Cù Lao Dung, Kế Sách, Long Phú, Mỹ Tú, Mỹ Xuyên, Thạnh Trị, Trần Đề). Từ 7/2025, cấp huyện không còn.
Huyện nào của Sóc Trăng mới lập gần đây nhất?
Trong tám huyện, Trần Đề là huyện lập muộn nhất, năm 2009, từ một phần đất của Long Phú và Mỹ Xuyên. Về đô thị, Ngã Năm lên thị xã năm 2013 là thay đổi cuối cùng ở cấp huyện trước khi bỏ cấp này.
Châu Thành Sóc Trăng và Châu Thành Hậu Giang khác nhau thế nào?
Là hai huyện cũ khác nhau. Châu Thành (Sóc Trăng) nằm phía bắc thành phố Sóc Trăng cũ, nay là các xã Phú Tâm, An Ninh, Hồ Đắc Kiện, Thuận Hòa. Châu Thành (Hậu Giang) nằm gần Cần Thơ cũ. Cả hai đều thuộc thành phố Cần Thơ nên càng phải ghi rõ xã.
Đại Ngãi thuộc huyện nào?
Thị trấn Đại Ngãi trước đây thuộc huyện Long Phú. Sau sắp xếp 7/2025, thị trấn Đại Ngãi cùng xã Long Đức thành xã Đại Ngãi, thuộc thành phố Cần Thơ. Đây là khu chợ ven sông Hậu có dân cư người Hoa, người Kinh, người Khmer sống lâu đời.
Huyện Vĩnh Châu và thị xã Vĩnh Châu là một phải không?
Đúng, là cùng một địa bàn. Vĩnh Châu là huyện cho đến năm 2011 thì nâng thành thị xã. Giấy tờ cấp trước đó ghi huyện Vĩnh Châu, sau đó ghi thị xã Vĩnh Châu, nay ghi theo phường xã mới của thành phố Cần Thơ.
Muốn biết xã cũ nhà mình nay thuộc xã mới nào thì làm sao?
Cách nhanh là xem bài bảng tra phường xã cũ sang mới trong mục này, sau đó xác nhận lại với công an hoặc uỷ ban phường xã nơi bạn ở, vì một số xã cũ được chia cho hai đơn vị mới theo từng ấp.