Đô thị Sóc Trăng đã là trung tâm của vùng từ thời Pháp đặt tỉnh lỵ, mang tên Khánh Hưng trong giai đoạn 1956–1975, là thị xã thuộc tỉnh Hậu Giang 1976–1991, tỉnh lỵ tỉnh Sóc Trăng từ 1992, lên thành phố năm 2007; từ ngày 1/7/2025, thành phố Sóc Trăng không còn là đơn vị hành chính, phần lõi được tổ chức thành hai phường Phú Lợi và Sóc Trăng của thành phố Cần Thơ.
Dù đổi tên và cấp hành chính nhiều lần, khu đô thị này vẫn giữ vai trò nơi người dân cả vùng Sóc Trăng cũ đến chợ lớn, bệnh viện, trường học, bến xe. Kênh Maspero chảy qua giữa phố, hồ Nước Ngọt ở phía nam, các chùa Khmer, chùa người Hoa, nhà thờ nằm xen giữa các dãy phố buôn bán.
Bài này kể lại hành trình của đô thị ấy qua các thời kỳ, giải thích cách đánh số phường trước đây và cách chia phường từ năm 2025.
Tỉnh lỵ thời Pháp: đô thị mọc lên bên dòng kênh
Trước khi có đô thị theo nghĩa hiện đại, khu vực trung tâm Sóc Trăng là nơi giao nhau của các con rạch, có chợ và xóm làng của cả người Khmer, người Hoa, người Việt. Khi người Pháp chọn nơi đây làm trung tâm hạt rồi tỉnh lỵ, họ cho xây dựng nhà việc, dinh tham biện, trường học, nhà thương, chợ, và chỉnh trang dòng kênh chảy qua giữa đô thị. Con kênh đó ngày nay được biết với tên kênh Maspero.
Đô thị thời Pháp nhỏ, phố xá tập trung quanh chợ và dọc kênh. Người Hoa giữ phần lớn hoạt động buôn bán, mở tiệm dọc các dãy phố; người Việt làm công chức, thợ thủ công, buôn bán nhỏ; người Khmer sống ở các sóc quanh rìa đô thị, quanh những ngôi chùa lớn. Cách bố trí dân cư này để lại dấu vết đến hôm nay: khu chợ và phố buôn bán đông người Hoa, các chùa Khmer lớn nằm ở vành ngoài trung tâm cũ.
Một số công trình kiến trúc thời ấy vẫn còn trong khu trung tâm, xen với nhà phố xây sau này. Không phải công trình nào cũng được bảo tồn, nên những ngôi nhà tường vàng, cửa lá sách còn lại là dấu vết hiếm hoi của giai đoạn tỉnh lỵ đầu tiên.
Khánh Hưng 1956–1975 và thị xã thuộc Hậu Giang 1976–1991
Năm 1956, khi tỉnh Sóc Trăng được đổi tên thành Ba Xuyên, đô thị tỉnh lỵ mang tên Khánh Hưng. Trong gần hai mươi năm, giấy tờ, bản đồ, bưu thiếp của thời kỳ này đều ghi Khánh Hưng. Đô thị lớn dần với chợ, trường trung học, bệnh viện, các con đường mới mở. Nhiều người lớn tuổi ở Sóc Trăng vẫn nhớ cái tên ấy dù nó đã thôi được dùng sau năm 1975.
Từ năm 1976, đô thị trở lại tên Sóc Trăng và là thị xã Sóc Trăng thuộc tỉnh Hậu Giang. Mất vai trò tỉnh lỵ vào tay Cần Thơ, thị xã phát triển chậm trong giai đoạn này, phần vì khó khăn kinh tế chung, phần vì nhiều cơ quan lớn tập trung ở Cần Thơ. Đây là giai đoạn mà người Sóc Trăng hay gọi là "hồi còn tỉnh Hậu Giang".
Năm 1992, khi tỉnh Sóc Trăng được tái lập, thị xã trở lại vai trò tỉnh lỵ. Hàng loạt trụ sở, bệnh viện, trường học cấp tỉnh được xây mới hoặc mở rộng, kéo theo dân cư từ các huyện đổ về làm việc, buôn bán. Thị xã nhỏ bắt đầu lan rộng ra các xã ven, đặt nền cho việc lên thành phố mười lăm năm sau.
Các mốc của đô thị Sóc Trăng
Bảng dưới gom các mốc chính về tên gọi và cấp hành chính của đô thị trung tâm vùng Sóc Trăng:
| Thời gian | Tên, cấp | Vai trò |
|---|---|---|
| Thời Pháp đến 1956 | Tỉnh lỵ Sóc Trăng | Trung tâm hạt, rồi tỉnh Sóc Trăng |
| 1956–1975 | Thị xã Khánh Hưng | Tỉnh lỵ tỉnh Ba Xuyên |
| 1976–1991 | Thị xã Sóc Trăng | Một đơn vị của tỉnh Hậu Giang |
| 1992–2007 | Thị xã Sóc Trăng | Tỉnh lỵ tỉnh Sóc Trăng tái lập |
| 2007–6/2025 | Thành phố Sóc Trăng | Thành phố thuộc tỉnh, 10 phường |
| Từ 1/7/2025 | Phường Phú Lợi, phường Sóc Trăng (và một phần phường Mỹ Xuyên) | Thuộc thành phố Cần Thơ |
Cách gọi "thành phố Sóc Trăng" sẽ còn dùng lâu trong đời sống, như cách người Sài Gòn vẫn nói "quận 1, quận 3" dù cấp quận đã không còn. Khi viết văn bản, nên dùng tên phường mới.
Nhìn vào bảng, đô thị này đã đổi tên hai lần và đổi cấp hành chính năm lần trong khoảng bảy mươi năm. Mỗi lần như vậy là một lớp giấy tờ mới: khai sinh ghi Khánh Hưng, bằng cấp ghi thị xã Sóc Trăng thuộc Hậu Giang, sổ đỏ ghi thành phố Sóc Trăng, và từ nay là phường của thành phố Cần Thơ. Gia đình nào sống ở đây lâu đời đều có thể có đủ các lớp ấy trong tủ hồ sơ.
Thành phố Sóc Trăng 2007–2025: mười phường đánh số
Năm 2007, thị xã Sóc Trăng được nâng lên thành phố thuộc tỉnh. Thành phố gồm mười phường, đặt tên theo số từ phường 1 đến phường 10, cách đặt tên phổ biến ở nhiều đô thị miền Nam. Phường 1, 2, 3, 4 bao quanh khu chợ và trung tâm cũ; phường 5, 6, 7, 8 trải về các hướng mới phát triển, có hồ Nước Ngọt và nhiều khu dân cư mới; các phường số lớn nằm ở rìa, giáp các huyện xung quanh, trong đó phường 10 liền với Mỹ Xuyên.
Giai đoạn này, thành phố mở rộng nhiều khu dân cư mới, đường sá được nâng cấp, các trường cao đẳng, trung tâm đào tạo, bệnh viện chuyên khoa lần lượt mở hoặc mở rộng. Lễ hội Ok Om Bok và đua ghe ngo tổ chức trên dòng sông Maspero trở thành sự kiện lớn hằng năm, kéo người cả vùng về thành phố trong mấy ngày lễ. Về văn hoá Khmer và lễ hội, mục văn hoá Khmer của trang có bài riêng.
Mặt khác, như mọi đô thị nhỏ ở đồng bằng, thành phố cũng gặp những bài toán như ngập khi mưa lớn trùng triều cường, giao thông giờ cao điểm ở khu chợ, và việc người trẻ đi làm xa. Những bài toán này không tự mất đi khi thành phố đổi thành phường, mà trở thành việc chung của thành phố Cần Thơ.
Từ 2025: hai phường mới và những thay đổi thường gặp
Phường Phú Lợi. Gồm phường 1, 2, 3, 4 cũ, tức khu trung tâm truyền thống quanh chợ, kênh Maspero và các dãy phố buôn bán lâu đời. Ai quen nói "ở chợ Sóc Trăng" thì phần lớn là đang ở phường Phú Lợi.
Phường Sóc Trăng. Gồm phường 5, 6, 7, 8 cũ, các khu vực phát triển sau, có hồ Nước Ngọt và nhiều khu dân cư mới. Đây là phường duy nhất của thành phố Cần Thơ còn mang tên Sóc Trăng.
Phường 10 cũ. Được nhập vào phường Mỹ Xuyên cùng thị trấn Mỹ Xuyên và xã Đại Tâm, vì khu vực này đã liền một dải đô thị với Mỹ Xuyên.
Phường 9 cũ. Không có trong dữ liệu đối chiếu mà trang dùng; người ở khu vực này nên hỏi phường gần nhất để biết địa chỉ mới chính xác.
Những gì không đổi. Tên đường, số nhà, khóm, chợ, trường, bệnh viện vẫn như cũ. Người dân chỉ cần thay tên phường và thay "tỉnh Sóc Trăng" bằng "thành phố Cần Thơ" trong địa chỉ.
Đọc địa chỉ cũ trong khu đô thị Sóc Trăng
Nếu bạn cần tìm lại một địa chỉ cũ, ví dụ nơi ông bà từng ở, nơi cấp một tờ giấy tờ ngày xưa, mấy gợi ý sau sẽ giúp:
- Địa chỉ ghi Khánh Hưng thuộc giai đoạn 1956–1975; tên đường thời ấy có thể đã đổi, nên hỏi người lớn tuổi hoặc tra bản đồ cũ ở thư viện.
- Địa chỉ ghi khóm, ấp kèm "thị xã Sóc Trăng" thường thuộc giai đoạn 1976–2007; tên khóm, ấp ít đổi nên là manh mối tốt.
- Địa chỉ ghi phường số thuộc giai đoạn trước 7/2025; tra phường số sang phường mới theo bảng của mục này.
- Một số con đường đã đổi tên qua các thời kỳ; khi tên đường không còn, hãy dựa vào các mốc cố định như chợ, chùa, kênh, trường học.
- Hồ sơ đất đai có thể giúp truy vết vị trí chính xác nhất, vì thửa đất được đánh số và vẽ trên bản đồ địa chính.
Những manh mối này đặc biệt hữu ích với người Sóc Trăng định cư ở nước ngoài hoặc ở xa, khi cần xác nhận quê quán hay tìm lại nhà cũ của gia đình.
Đô thị Sóc Trăng trong thành phố Cần Thơ mới
Trong thành phố Cần Thơ mới, khu đô thị Sóc Trăng cũ là một trong những trung tâm đô thị lớn nhất, sau khu trung tâm Cần Thơ cũ. Nó tiếp tục là nơi dân vùng Vĩnh Châu, Trần Đề, Mỹ Tú, Thạnh Trị đến chợ, khám bệnh, học hành. Một số cơ quan cấp thành phố có thể đặt điểm tiếp nhận hồ sơ ở đây để người dân không phải đi lên trung tâm Cần Thơ; cách bố trí cụ thể nên hỏi lại phường xã hoặc xem cổng dịch vụ công.
Về văn hoá, khu đô thị này vẫn là nơi hội tụ rõ nhất của ba cộng đồng: những chùa Khmer lớn nằm trong phố, chùa người Hoa và hội quán bên khu chợ, nhà thờ và các đình chùa của người Việt. Khách đến vùng Sóc Trăng thường bắt đầu từ đây, rồi mới tỏa đi các vùng biển, cù lao, ruộng lúa. Gợi ý điểm đến cụ thể có ở mục điểm đến và trải nghiệm của trang.
Một câu hỏi người ta hay đặt ra là đô thị Sóc Trăng cũ sẽ phát triển ra sao khi không còn là tỉnh lỵ. Câu trả lời phụ thuộc vào quy hoạch của thành phố Cần Thơ, các tuyến giao thông nối vùng, và khả năng thu hút đầu tư, du lịch dựa trên văn hoá ba dân tộc. Trang không đưa dự báo; người quan tâm nên theo dõi các quy hoạch được công bố chính thức.
Với người Sóc Trăng xa quê, "về Sóc Trăng" vẫn là về khu phố quanh chợ, quanh bờ kênh, bất kể giấy tờ ghi phường gì, thành phố gì. Cái tên của đô thị đã đi qua Khánh Hưng, qua Hậu Giang, và sẽ đi tiếp qua giai đoạn mới này.
Câu hỏi thường gặp
Thành phố Sóc Trăng có bao nhiêu phường trước sáp nhập?
Thành phố Sóc Trăng có 10 phường, đặt tên theo số từ phường 1 đến phường 10. Từ ngày 1/7/2025, các phường này được tổ chức lại, chủ yếu thành phường Phú Lợi và phường Sóc Trăng của thành phố Cần Thơ.
Sóc Trăng lên thành phố năm nào?
Thị xã Sóc Trăng được nâng lên thành phố Sóc Trăng thuộc tỉnh năm 2007. Thành phố tồn tại đến hết tháng 6/2025, trước khi cấp huyện bị bỏ và tỉnh Sóc Trăng nhập vào thành phố Cần Thơ.
Khánh Hưng là gì?
Khánh Hưng là tên của thị xã Sóc Trăng trong giai đoạn 1956–1975, khi tỉnh mang tên Ba Xuyên. Giấy tờ, ảnh cũ ghi Khánh Hưng là nói về đô thị Sóc Trăng, nay là khu vực các phường Phú Lợi, Sóc Trăng.
Kênh Maspero ở đâu?
Kênh Maspero chảy qua giữa khu đô thị Sóc Trăng cũ, là nơi diễn ra đua ghe ngo trong dịp lễ Ok Om Bok. Hai bên bờ kênh là phố xá, chợ và khu dạo mát của người dân, nay thuộc các phường của thành phố Cần Thơ.
Địa chỉ cũ "phường 2, thành phố Sóc Trăng" giờ ghi thế nào?
Phường 2 cũ nay thuộc phường Phú Lợi, nên địa chỉ ghi theo dạng số nhà, tên đường, phường Phú Lợi, thành phố Cần Thơ. Tên đường và số nhà giữ nguyên, trừ khi có thông báo khác của phường.
Bến xe, bệnh viện ở thành phố Sóc Trăng cũ có đổi tên không?
Một số cơ sở có thể đổi tên để phù hợp với đơn vị hành chính mới, nhưng vị trí và hoạt động không thay đổi. Khi cần, bạn nên gọi theo tên quen thuộc kèm tên phường mới để người khác dễ tìm.